• թեման՝ Հայկական լեռնաշխարհ
• Ներկայացրու որոնք են հայկական լեռնաշարհի բուսական և կենդանական աշխարհի բազմազանության պատճառները

Հայկական լեռնաշխարհի աշխարհագրական դիրքով, տեղանքի բացարձակ բարձրությունների զգալի տարբերությոններով  պայմանավորված՝ խիստ առանձնահատուկ են կլիման, և համապատասխան բուսական  ու  կենդանա- կան աշխարհները: Հողածածկույթի բազմազանությամբ ու բնակլիմայական յուրահատկություններով են պայմանավորված բուսական ու կենդանական աշխարհների  առանձնահատկություններն ու բազմազանությունը:

• Ինչ ազդեցություն կարող է ունենալ տարածքի բարձրությունը երկրագործության և անասնապահության վրա

Տարածքային բարձրությունը այնքան էլ բարենպաստ չէ երկրագործության և անասնապահության զարգացման համար։ Այդ պատՃառով կլիմայի հակասականություն դեռ հնագույն ժամանակներից ոռոգման համակարգի անհրաժեշտություն է ստեղծել։Ոռոգման համակարգի շնորհիվ զարգացել է երկրագործությունը։

• Մնացած հարցերը կան գրքում և պետք է պատասխանել բոլոր հարցերին

Հայկական լեռնաշխարհի լեռնաշղթաները , գետերը լճերը:

Հայկական լեռնաշխարհի սահմաններն են․ հարավում՝ Հայկական Տավրոս, հյուսիս-արևմուտքում՝ Պոնտոսի լեռներ, հյուսիսում՝ Կուր գետն է, արևելքում՝ Կասպից ծովը և Ուրմիա լիճը։ Արևմուտքում՝ Փոքր Ասիական սարահարթը։ Հայկական բարձրավանդակի ամենաբարձր լեռը Արարատն է, Մասիսը ունի ծովի մակարդակից 5165 մ․ բարձրություն, իսկ Սիսը ունի 3925 մ․ բարձրություն։ Արարատից արևմուտք, կարծես քոչարի բռնած, բազմաթիվ լեռնագագաթներ են ձգվում, որի պատճառով էլ ստացել են Հայկական պար անունը։ ՀՀ-ի ամենաբարձր լեռը Արագածն է-4096 մ․։ Հայկական լեռնաշխարհների լեռները հրաբխային հանգած գագաթներ են, միայն Թոնդուրեկն է գործող։

Հայկական լեռնաշխարհից են սկիզբ առնում Եփրատ, Տիգրիս, Արաքս, Կուր, Ճորոխ, գետերը, որոնք թափվում են Կասպից ու Սև ծովեր և Պարսից ծոց։ Մեր հայրենիքի մայր գետը Արաքսն է, սկիզբ է առնում Բյուրակն լեռներից թափվում է Կասպից ծով։

Հայկական լեռնաշխարհը հայտնի է իր երեք խոշոր լճերով՝ Սևան, Վան, Ուրմիա։ Սևանը քաղցրահամ է և ծովի մակերևույթից բարձր է 1916 մետր։ Վանա լիճը աղի է, որտեղ բազմանում է միակ ձուկը` Տառեխը։ Այստեղ է գտնվում Աղթամար կղզին իր Սուրբ Խաչ եկեղեցիով։ Ամենամեծ լիճը Ուրմիան է, որը աղիության պատճառով չունի կենդանական և բուսական աշխարհ։

Հայկական լեռնաշխարհի օգտակար հանածոները․

Հայաստանի ընդերքը հարուստ է ոսկու, արծաթի, պղնձի, աղի հանքերով։ Մեր ընդերքից բխում է նաև հանքային ջրեր, որոնք բուժիչ են։

Կատարյալ տեսքի ոչ զրոյական միանդամներն անվանում են նման, եթե նրանք իրար հավասար են կամ տարբերվում են միայն իրենց գործակիցներով։

Օրինակ՝ 3ab և 5ab միանդամները նման են, որովհետև տարբերվում են միայն իրենց գործակիցներով։
3ab-գործակիցը 3 է։
5ab-գործակիցը 5 է։
Նման միանդամների հետ գործողություն։
Օրինակներ։
2x+3x=5x
3m+5m=8m
2a+4a-а=5а

Առաջադրանքներ գրքից։

67.

ա)5x

բ)8m

գ)6a

դ)5b

ե)12a

զ)27ab

է)41 a⁶

ը)36a⁶b

թ)-37ce⁶

ժ)-128^{12 2}b³c

68.

ա)5x

բ)4a

գ)-8a

դ)-2b

ե)-14bc

զ)4mk

է)11a⁴

ը)-8b^{2 4}c²

թ)8^{6 2}a²b

ժ)-4⁷c

69.

ա)-15⁴abc

բ)-15⁷ab

գ)+14⁶a³

70.

ա) 3abc − 7abc=-4abc
բ) 9a³b² − 9a³b²=0
գ) 5a − 6a=-a
դ) 7a − a=6a

71.ա) 18a²b − 4a²b + 6a²b=20a²b
բ) 6a⁸b² + 7a⁸b²+ (−2)a⁸b²=-8
գ) 4b³c⁴ + 8b³c⁴− 14b³c⁴=-2
դ) 0c²e⁵ + 4c²e⁵ − 16c²e⁵;=-12c²e⁵

7 класс.

С.А. Есенин

Отговорила роща золотая
Березовым, веселым языком,
И журавли, печально пролетая,
Уж не жалеют больше ни о ком.

Кого жалеть? Ведь каждый в мире странник —
Пройдет, зайдет и вновь оставит дом.
О всех ушедших грезит конопляник
С широким месяцем над голубым прудом.

Стою один среди равнины голой,
А журавлей относит ветер в даль,
Я полон дум о юности веселой,
Но ничего в прошедшем мне не жаль.

Не жаль мне лет, растраченных напрасно,
Не жаль души сиреневую цветь.
В саду горит костер рябины красной,
Но никого не может он согреть.

Не обгорят рябиновые кисти,
От желтизны не пропадет трава,
Как дерево роняет тихо листья,
Так я роняю грустные слова.

И если время, ветром разметая,
Сгребет их все в один ненужный ком…
Скажите так… что роща золотая
Отговорила милым языком.

Отговорила роща золотая
Березовым, веселым языком—

Ведь каждый в мире странник —
Пройдет, зайдет и вновь оставит дом—

Я полон дум о юности веселой,
Но ничего в прошедшем мне не жаль—

растраченных напрасно—

В саду горит костер рябины красной,
Но никого не может он согреть—

Как дерево роняет тихо листья,
Так я роняю грустные слова—

Geogebra ծրագրով գծիր f ուղիղ, վրան նշիր երկու կետ։ Երկու կետով անցնող քանի՞ ուղիղ կարող ես տանել։

1
2.Geogebra ծրագրով գծիր երկու հատվող ուղիղներ։ Քանի՞ չփռված անկյուն առաջացավ,անկյունները համարակալիր։

3.Geogebra ծրագրով գծիր երկու հատվող ուղիղներ, քանի՞ ընդհանուր կետ առաջացավ, նշիր։

F

4.Geogebra ծրագրով գծիր երկու հատվող ուղիղներ այնպես, որ առաջացած անկյուններից  յուրաքանչյուրը լինի 90 աստիճան։

5.Որո՞նք են կոչվում ուղղահայաց ուղիղներ, Geogebra ծրագրով  ցույց տուր գծագիրը։

Երկու հատվող ուղիղներ կոչվում են ուղղահայաց, եթե նրանք բոլորը 90 աստիճան են (կազմում են ուղիղ անկյուններ)։
6.Ուղղահայաց ուղիղները նշելու համա ի՞նչ նշան են օգտագործում։

7.Geogebra ծրագրով գծիր f ուղիղ։ Ուղղից դուրս B կետով այնպիսի g ուղիղ տար, որ հատվի f ուղղի հետ և g f:

8.Եթե կից անկյուններից մեկը 90 աստիճան է, ինչքա՞ն կլինի մյուս անկյունը, ինչու՞։

90, քանի որ փռված անկյուն է, իսկ փռված անկյունը 180 աստիճան է։

180-90=90
9.Եթե հակադիր անկյուններից մեկը 90 աստիճան է, ինչքա՞ն կլինի մյուս անկյունը, ինչու՞։

90, քանի որ հակադիր անկյունները իրար հավասար են։
10.Կից անկյուներից մեկը 30 աստիճան է, գտիր մյուս անկյունը։

150
11.Կից անկյուներից մեկը 30 աստիճանով մեծ է մյուս անկյունից։ Գտիր առաջացած անկյունները։

180-30=150

150:2=75

75+30=105

75, 105:

12.Կից անկյուններից մեկը 5 անգամ մեծ է մյուսից։ Գտիր առաջացած անկյունները։

180:6=30

180-30=150

30, 150:
13.Հատվող ուղիղներով առաջացած անկյուններից մեկը 90 աստիճան է, ինչո՞ւ են մնացած անկյունները ևս 90 աստիճան, ապացուցիր։ 

180-90=90

Текст для прочтения

Трусиха

Валя была трусиха. Она боялась мышей, лягушек, быков, пауков, гусениц. Её так и звали — «трусиха». Один раз ребята играли на улице, на большой куче песка. Мальчики строили крепость, а Валя и её младший братишка Андрюша варили обед для кукол. Валю в войну играть не принимали — ведь она была трусиха, а Андрюша для войны не годился, потому что умел ходить только на четвереньках.

Вдруг со стороны колхозного сарая послышались крики:

— Лохмач с цепи сорвался!.. К нам бежит!..

Все обернулись.

— Лохмач! Лохмач!.. Берегитесь, ребята!.. Ребята бросились врассыпную. Валя вбежала в сад и захлопнула за собой калитку.

На куче песка остался только маленький Андрюша — на четвереньках ведь не уйдёшь далеко. Он лежал в песочной крепости и ревел от страха, а грозный враг шёл на приступ.

Валя взвизгнула, выбежала из калитки, схватила в одну руку совок, а в другую — кукольную сковородку и, заслоняя собой Андрюшу, встала у ворот крепости.

Огромный злющий пёс несся через лужайку прямо на неё. Он казался коротким и очень широким. Вот уже совсем близко его оскаленная, клыкастая пасть. Валя бросила в него сковородку, потом совок и крикнула изо всех сил:

— Пошёл вон!

— Фьють! Фьють, Лохмач! Сюда! — Это сторож бежал через улицу наперерез Лохмачу.

Услышав знакомый голос, Лохмач остановился и вильнул хвостом. Сторож взял его за ошейник и увёл. На улице стало тихо. Ребята медленно выползали из своих убежищ: один спускался с забора, другой вылезал из канавы… Все подошли к песочной крепости. Андрюша сидел и уже улыбался, вытирая глаза грязными кулачками.

Зато Валя плакала навзрыд.

— Ты что? — спросили ребята. — Лохмач тебя укусил?

— Нет, — отвечала она, — он не укусил… Просто я очень испугалась…

Вопросы к тексту:

Почему Валю считали трусихой? Она боялась мышей, лягушек, быков, пауков, гусениц.

Была ли Валя трусихой на самом деле?

Какой поступок указывает на смелость девочки?

Как бы вы поступили на месте главной героини?

Задания к тексту:

Задание 1. Запишите основную мысль текста.

Задание 2. Составьте план текста.

Задание 3. Опишите на какого литературного героя вы хотите быть похожи, чем именно?

Дополнительное задание:

Напишите небольшое сочинение на тему «Смелость – это ….»

Գտեք ABC անկյան կից անկյունը, եթե՝
ա) ∠ABC = 111աստիճան =55,5
բ) ∠ABC = 91 աստիճան =45,5
գ) ∠ABC = 15 աստիճան 20 րոպե : =12,6

2. Կից անկյուններից մեկը ուղիղ է: Սու՞ր, ուղի՞ղ, թե՞ բութ է մյուս անկյունը: Գծագիրը ցույց տուր։

Ուղիղ

3. Արդյոք ճշմարի՞տ է հետևյալ պնդումը. եթե կից անկյունները հավասար են, ապա դրանք ուղիղ անկյուններ են: Գծագիրը ցույց տուր։
Այո ճիշտ պնդում է։

4. Տրված են երկու հավասար անկյուններ: Հավասա՞ր են, արդյոք դրանց կից անկյունները: Գծագիրը ցույց տուր։

5. Երկու հակադիր անկյունների աստիճանային գումարը 100 աստիճան է։ Գտեք յուրաքանչյուր անկյան աստիճանային չափը։

50

6. Երկու կից անկյուններից մեկը մեծ մյուսից 40 աստիճանով։ Գտեք յուրաքանչյուր անկյան աստիճանային չափը։

50, 130

7. Երկու կից անկյուններից մեկը հարաբերում է մյուսին ինչպես 1:8: Գտեք յուրաքանչյուր անկյան աստիճանային չափը։

160, 20
8. Նայելով նկարին գտեք <1+<2+3-ը։

^180

9. Նայելով նկարին գտեք․
ա) <1-ը․ եթե <2=120 աստիճան է <1=60
բ) <3-ը․ եթե <1=60 աստիճան է <3=60
գ) <2-ը, եթե այն երկու անգամ մեծ է <1-ից <2=120
դ) նշված բոլոր անկյունները, եթե <2-ը մեծ է <1-ից 60 աստիճանով։ <1+<2+<3+<4=360^

Արտադրյալը գրեք աստիճանի տեսքով, տես օրինակը.

(-11)x(-11)x(-11)x(-11)x(-11)x(-11)x(-11)x(-11)= (-11)85x5x5x5x5x5= (5)6(-3)x(-3)x(-3)x(-3)x(-3)x(-3)x(-3)= (-3)70,1 x0,1 x0,1×0,1×0,1= (0,1)5cccccccccccccc= (c)14(abc)(abc)(abc)(abc)= (abc)4(a+b)(a+b)(a+b)= (a+b)32.Բարձրացրեք աստիճան, տես օրինակը.(-11)2=(-11)x(-11)=12122= 2×2=442= 4×4=1652= 5×5=25(-21)2= (-21)x(-21)= 441(-0,5)2= (-0,5)x(-0,5)= 0,25122= 12×12=14423= 2x2x2=643= 4x4x4= 6453= 5x5x5=15(-21)3= (-21)x(-21)x(-21)= (-9261)(-0,3)3= (-0,3)x(-0,3)x(-0,3)= (-0,027)123=12x12x12= 1 7283. Համեմատեք թվերը, տես օրինակը.3^2 և 2^2,   3^2=9,     2^2=4, 9>42^3  < 5^30,5^2  = -0,5^2(⅘)^2  < (5/4)^21^9   = 9^12^10  > 10^2(-1)^3  > (-1)^24. Կատարեք գործողությունը, գրեք կատարյալ տեսքով, տես օրինակը.x^2 . x^8 .5 =5 x^10y^7 .y^7 .11. y^6= 11.y200,2a^7. a^11y^10 . 5 . y^11 . 45. Ներկայացրեք աստիճանի տեսքով, տես օրինակը.4а^2 =(2a)^29b^4=16a^2 . b^4100x^4b^8a^4/464x^249y^26. Բոլոր վանդակներում նույն թիվն է: Գտեք այդ թիվը:

5+5+5+5+5=5×57.  Երկրաչափական տարբեր պատկերների ետևում տարբեր թվանշաններ են: Հայտնի է, որ նրանցից յուրաքանչյուրը մեծ է 6-ից: Ինչի՞ է հավասար քառակուսու և շրջանի ետևում թաքնված թվերի գումարը:

789+8= 7978..  * *  + * * = 175 գրության մեջ աստղանիշերի փոխարեն այնպիսի թվանշաններ գրեք, որ հավասարությունը ճիշտ լինի, և բոլոր յոթ թվանշանները տարբեր լինեն:Կարևոր։ Նախագծային աշխատանքՆախագծային աշխատանք (պարտադիր է բոլորի համար )Ժամկետը՝  մինչև հոկտեմբերի 20-ը։Լավագույն աշխատանքները կներկայացվեն  կլոր սեղանին /հոկտեմբերի 20–ին/։Թեմաները նախատեսված են 7, 8-րդ դասարանցիների համար։Համացանցից գտնել տեղեկություններ, ուսումնասիրել ստորև նշված թեմաներից որևէ մեկը, պատրաստել ուսումնական նյութ։ա)«Թվաբանական նշանների առաջացումը, պատմությունը»«Մաթեմատիկական նշանների, սիմվոլների պատմությունը»«Երկրաչափական տերմինների ծագումը, պատմությունը»«Մաթեմատիկական պարադոքսներ»«0 -ի ծագումը»«Բազմանկյուններ»«Բացասական թվեր, առաջացումը, պատմությունը»«Հայտնի հայ մաթեմատիկոս, աշխատանքները»Այլ թեմա սովորողի առաջարկով։բ) կամ«Մաթեմատիկա» ամսագրի սպասարկում սովորողի ցանկությամբ (նամակով տեղեկացնել դասավանդողին), կատարել․«Թարգմանական աշխատանք, խնդիրների թարգմանություն»«Մաթեմատիկական խաղերի պատրաստում տարբեր տարիքի սովորողների համար»

Թեմա՝  Միանդամի կատարյալ տեսքը

Միանդամը կատարյալ տեսքի բերելու համար պետք է կատարել հետևյալ քայլերը.
1) Արտադրիչների տեղերը փոխել այնպես, որ թվային արտադրիչները լինեն գրված սկզբում, այնուհետև տառային արտադրիչները լինեն դասավորված այբբենական կարգով:
2) Հաշվել թվային արտադրիչների արտադրյալը և ստացված արժեքը գրել որպես առաջին արտադրիչ
3) Մեկից ավելի անգամ գրված բոլոր տառային արտադրիչները խմբավորել ու գրել ցուցչային տեսքով։
4) Եթե միանդամի թվային արտադրիչը 1 է և առկա է գոնե մեկ տառային արտադրիչ, ապա 1-ը չգրել։
5) Եթե թվային արտադրիչը 0 է, ապա տառային արտադրիչները չգրել, քանի որ ստացվել է զրոյական միանդամ։
Оրինակներ․
1ab միանդամի կատարյալ տեսքը ab է:
7а0b միանդամի կատարյալ տեսքը 0 է:
a ⋅ 3 ⋅ d ⋅ a ⋅ 2 ⋅ a ⋅ a = 3 ⋅ 2 ⋅ a ⋅ a ⋅ a ⋅ a ⋅ d = 6 ⋅ (aaaa) ⋅ d = 6a^4d
7a ⋅ 2ab = 7 ⋅ 2 ⋅ a ⋅ a ⋅ b = 14a^2 b

d³c²=ccdd²

abxxb=2ab²x²

aa³b=2a⁴

2x2x2=8

-1x-1x-1=1

1x1x1=1

-2x-2x-2=8

2x2x2x2=16

2x2x2x2x2=32

4×4=16

-4x(-4)=16

0x0=0

-1x(-1)=1

2x³ b² 4a⁴y³c x⁴y²

x²17y³ k⁴ a⁶

b⁵ t⁹ 1a⁶b⁶

3x⁴y³z⁴ x²¹⁶

x²⁰ y¹² a¹²

b⁶ 2²¹ 3⁸

x⁴ xⁿ x⁴ⁿ

6b 12a -10b³

6a⁴ p⁴x³(-1) -5t⁴s²

0 a⁴b²c a³r²