Day: 20.10.2023

Պարապմունք 13.

liahovhannisyanblogԹողնել մեկնաբանություն

B կետը AC հատվածը տրոհում է երկու հատվածի: Գտեք AC հատվածի երկարությունը, եթե AB = 78մմ, BC = 25 մմ:
AC=AB+BC
AC=78մմ+25մմ
AC=103մմ

2.Գծեք երեք անկյուն՝ 120 աստիճան, 90 աստիճան, 25 աստիճան : Գծեք յուրաքանչյուր անկյան կիսրոդը, նշեք կիսորդով առաջացած անկյունների աստիճանային չափերը։

ABD=BCD=45

ABD=BCD=60

ABD=BCD=12 30′

3.Երկու կից անկյուններից մեկը 20 աստիճանով մծ է մյուսից։ Գտիր յուրաքանչյուր անկյունը։

x+x+20=180
2x+x=180
2x=160
x=160:2=80
x=ABC=80
x+20=BCD=80+20=100

4.Երկու հակադիր անկյունների գումարը 100 աստիճան է։ Գտիր յուրաքանչյուր անկյունը։
100:2=50
Քանի, որ հակադիր անկյունները իրար հավասար են։

5.AB հատվածի երկարությունը 20սմ է, իսկ D կետը գտնվում է AB ուղղի վրա: Գտեք AD հեռավորությունը, եթե DA = 3DB:
3x+x=4x
4x=20
x = 5 սմ
5×3=15
AD=15

6.AB հատվածի երկարությունը 45սմ է, իսկ D կետը գտնվում է AB ուղղի վրա: Գտեք AD հեռավորությունը, եթե АD։ DB-ի այնպես ինչպես 1:8:

7.Երկու ուղիղների հատումից առաջացած հակադիր անկյունների գումարը 180 աստիճան է։ Ուղղահայաց են արդյո՞ք այդ ուղիղները։

8. Երկու ուղիղների հատումից առաջացած կից անկյունները հավասար են։ Ուղղահայաց են արդյո՞ք այդ ուղիղները։

Հայոց լեզու

liahovhannisyanblogԹողնել մեկնաբանություն

Տրված հատվածը թարգմանել աշխարհաբար,ուշադրություն դարձնել գրաբարյան քերականական իրողություններին՝ համեմատելով գրական արևելահայերենի հետ։

Երկնէր երկին, երկնէր երկիր,
Երկնէր և ծովն ծիրանի.
Երկն ի ծովուն ունէր և զկարմրիկն եղեգնիկ.

Ընդ եղեգան փող ծուխ ելանէր,
Ընդ եղեգան փող բոց ելանէր,
Եւ ի բոցոյն վազէր խարտեաշ պատանեկիկ.

Նա հուր հեր ունէր,
Բոց ունէր մօրուս,
Եւ աչքունքն էին արեգակունք:

Թարքնաություը կարդալ այս բառերեով

ծովն — ծովըն
զկարմրիկն — ըզկարմրիկըն
ի բոցոյն — ի բոցույն
Բառարան
երկնէր — երկնում էր (ծնում էր)
երկին — երկինք(ը)
ծովն ծիրանի — ծիրանի ծովը
երկն — երկունքը
ի ծովուն — ծովում, ծովի մեջ
ունէր — 1. բռնել էր 2. ուներ
զկարմրիկն եղեգնիկ — կարմիր եղեգնիկին
ընդ եղեգան փող — եղեգնի փողով
ելանէր — ելնում էր
ի բոցոյն — այն բոցից
վազէր — վազում էր
աչկունք — աչիկները
արեգակունք – արեգակներ

2․ Ըստ Խորենացու՝ ո՞վ էր Վահագնը, ի՞նչ ավանդազրույցներ են մեզ հայտնի նրա մասին․քննարկել դասարանում վերը նշված հարցերը։

Վահագնը ռազմի քաջության, հաղթանակի ու ամպրոպի գերագույն աստվածն է հին հայկական դիցաբանության մեջ։ Եղել է ամենասիրելի և ընդհանրական աստվածը։ Կրել է «Վիշապաքաղ» անունը, քանի որ ըստ ավանդույթի պայքարել է խավարի վիշապների դեմ։

Հին հայերի պատկերացմամբ երկինքը նման էր ծովի։ Կարծում էին, թե ամպրոպի ժամանակ փոթորկալից ամպերով ծածկված ու մթամած երկինքը միախառնվում է երկրին, և նրանք բռնվում են երկունքի ցավերով։ Եվ երբ ամպերը որոտում են, լուսավորվում կայծակից ու փայլակից, երկնային ծիրանագույն ծովի մեջ, իբր, կարմիր եղեգ է վառվում, որի բոցերի ու ծխի միջից ծնվում է խարտիշահեր, բոցամորուս և Արեգակի նման փայլող աչքերով մի պատանեկիկ։ Այդ պատանին հին հայերի ամպրոպի և կայծակի աստված Վահագն էր, որին կոչում էին նաև Վիշապաքաղ մականունով։

Իր հերոսական արարքների շնորհիվ Վահագնը հին հայերի համար քաջության և հաղթական կռիվների խորհրդանիշ էր դարձել։ Հայ թագավորները նրանից էին քաջություն և հաղթանակ աղերսում։

(Գրաբար)

Երկնէր երկին, երկնէր երկիր,
Երկնէր և ծովն ծիրանի.
Երկն ի ծովուն ունէր և զկարմրիկն եղեգնիկ.

Ընդ եղեգան փող ծուխ ելանէր,
Ընդ եղեգան փող բոց ելանէր,
Եւ ի բոցոյն վազէր խարտեաշ պատանեկիկ.

Նա հուր հեր ունէր,
Բոց ունէր մօրուս,
Եւ աչքունքն էին արեգակունք:

Հայոց լեցու

liahovhannisyanblogԹողնել մեկնաբանություն

75. Յուրաքանչյուր շարքից մի բաղադրիչ ընտրի՛ր և կազմի՛ր բաղադրյալ բառեր: Նշի՛ր, թե ի՞նչ հնչյունափոխություն կատարվեց:
ա) Խնդիր, ձույլ, ջուր, ոսկի, կին, թթու, պետ(ք), տարի:

բ) Մուր, անցք, մեծար, անի, ծին, ածո, շող, ային:

Խնդրային, ոսկեձույլ, ջրանցք, կնամեծար, թթվածին, պիտանի, տարեմուտ:

76. Տրված բարդ բառերի առաջին արմատը փոխելով՝ ստացի՛ր նոր բարդ բառեր:
Ոսկեշար, բազմազբաղ, բազկատարած, գնդացիր, ստրկահոգի, սիրահոժար, մեղմանվագ, սառցալեզու, բանաձև, գաղտագողի:

Ստեղնաշար, ատամնաշար, մեծազբաղ, լայնակատարած,

76. Տրված բարդ բառերի առաջին արմատը փոխելով՝ ստացի՛ր նոր բարդ բառեր:
Ոսկեշար-արծաթաշար, բազմազբաղ-մտազբաղ, բազկատարած-ճյուղատարած, գնդացիր-ջրացիր, ստրկահոգի-մեծահոգի, սիրահոժար-ինքնահոժար, մեղմանվագ-ողբանվագ,
սառցալեզու-հայալեզու, բանաձև-բրգաձև, գաղտագողի-որսագող:

77. Տրված բարդ բառերի երկրորդ արմատը փոխելով՝ ստացի՛ր նոր բարդ բառեր:

Բառապաշար-բառախաղ, վիրաբույժ-վիրակապ, միամիտ-միատոն, սևահոգի-սևազգեստ, մանրազնին-մանրադիտակ, սրբատաշ-սրբապատկեր, մազապուրծ-մազակալ,
փայտահատ-փայտագործ, մթնկա-մթնշաղ, դյուրահավան-դյուրավառ, մրրկածեծ-մրրկահողմ, որմնադիր-որմնանկար:

78. Տրված բառերի բաղադրիչներով կազմի՛ր բաղադրյալ նոր բառեր:
Հայրապետ-հայրապետական, դիմադիր-դիմադրություն, խաչակնքել-խաչակնքություն, ծանրակշիռ-ծանրակշռություն, գլխարկ-անգլխարկ, զվարթաբան-զվարթաբանություն, ձայնասփյուռ-ձայնատարած,
լուսապսակ-արևապսակ, աստղագուշակ-աստաղագուշակություն, մեղմաշունչ- մեղմաշնչորեն, կանխավճար-կանխավճարային, բարետես-անբարետես, ժպտալից-ամժպտալից:

79. Բառերի ընդհանուր արմատները գտի՛ր, գրի՛ր դրանց ուղիղ ձևերը և տրված բառերը
բացատրի՛ր արմատների միջոցով:

Ա.Ելևէջ, Իջևան, իջնել, վայրեջք- իջնել
Բ.Բանբեր, բանակռիվ, բանաստեղծ, բանասեր- բան
Գ.Սնափառ, սնամեջ, սնահավատ, սնապարծ-սին։

80. Բաղադրյալ բառեր կազմի՛ր, որոնց առաջին բաղադրիչները լինեն տրված բառերի վերջին բաղադրիչները: Ի՞նչ է փոխվում:

Օրինակ`
զովաշունչ- շնչասպառ:
Մեղմահունչ-հնչեղ

 Ուղղաձիգ-ձգողություն

 Դեղաբույս-բուսակեր

 Աղեկտուր-կտրվածք

 Տանտեր-տիրակալ

81. Բաղադրյալ բառեր կազմի՛ր, որոնց վերջին բաղադրիչները լինեն տրված բառերի առաջին բաղադրիչները: Ուշադրությո՛ւն դարձրու հնչյունափոխությանը:

Օրինակ`
գուժկան – չարագույժ:
Գթառատ-բարեգութ

 Թունաբեր-բուսաթույն

, մտամոլոր-մանկամիտ

 Կրթասեր-անկիրթ

 Գնդակոծել-երկրագունդ

83. Տրված բառերով բաղադրյալ բառեր կազմի՛ր:
Կեր ։ կերակուր – բուսակեր ,
գնաց ։ գնացք – գնացական – ինքնագնաց ,
ասաց ։ ասացվացք – հեքյաթասաց ,
անվան ։ անվանագիր – անվանացուցակ ,
մարդիկ ։ մարդկություն – մարդկային ,

Կենսաբանության կրկնողություն

liahovhannisyanblogԹողնել մեկնաբանություն

1.Ներկայացնել բակտերիանների կառուցվածքը և տարածվածություը:

Բակտերիաների կառուցվածքը լինում են ցիտոպլազմից:Բակտերիանները տարածվածությունը 20 րոպեն մեկ նրանք սնվում են լակտոզա ֆերմենտով:

2.Օգտակար և վնասակար բակտերիաններ:

Բակտերիանները լինում են 2 տեսակի օգտակար և վնասակար օգտակար բակտերիան լինում է մեր օրգանիզմու մեզ կարող է օգնել վերացնել վնասակար բջիջներին օգտակար բակտերիան լինում է նաև կաթնամթերքի մեջ օրինակ սմետանի, մածունի թթու կաղաբի և այլն իսկ վնասակար բակտերիանլինում է ամեն ուր սեղանի, հեռաղոսի, գրիչի, տետրի, գրքի և այլն վնասակար բակտերիան կարող է բաց վերքի մեջ լինել և բորբոք առաջանա վերքի վրա:

Բակտերիանների առաջացած հիվանդություներ:

տիֆ, չումա, քաղծ, կեղ:

4.Բորբոսասնկերը ինչից են առաանում:

Բորբոսը տեսակ է, որը աճում է խոնավությունից և ոչ լավ օդափոխության արդյունքում:

5.Վիրուսները ինչ վնաս են հասցնում մարդուն:

Վիրուսներից մարդ կարող է մահանա կարող է ունենա ջերմուց , կոկորդը ցավա, մարմինը թուլանա և այլն:

6.Գլխարկավորսնկերի կառուցվածքը:

գլխարկ, ոտիկ, պտղամարմին,սնկամարմին:

7.Ներկայացնել կենսաբանության բաժնի հղումը:

https://liah.home.blog/category/%d5%af%d5%a5%d5%b6%d5%bd%d5%a1%d5%a2%d5%a1%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6-7/

Սա իմ կենսաբանության բաժին է այստեղ կգտնես բորբոսասնկերի , բորբոսի, և բակտերիանների մասին:

8.Բնագիտության ֆլեշմոբ