Don’t park your car here.
Don’t walk on the grass.
Don’t open this door.
Don’t drink this water.
Don’t use the flash on your camera.
English
Մայրենի, 6-րդ դասարան, 23.03.2023
Չմոռանաս վաղը հետդ գիրք բերել:
- Ընդգծված բաղադրյալ բառերը փոխարինի՛ր բառակապակցություններով:
Անսահման հզորություն ու անսանձ գոռոզություն ուներ Թեմուրը: Միջնադարի ոչ մի քաղաք չէր կարող համեմատվել նրա նոր մայրաքաղաքի հետ: Ճարտարապետի ձին մի օր կորել էր այդ քաղաքի ամենամեծ պարտեզում և մեկամսյա որոնումներից հետո հազիվ գտնվել: Թեմուրն իր մայրաքաղաքի՝ Սամարղանդի շրջակայքի գյուղերն անվանել էր Բաղդադ, Կահիրե, Դամասկոս, որ աշխարհի մեծագույն քաղաքները որպես աննշան գյուղեր տեսներ:
Անսահման-Սահման չունեցող
Միջնադարի-?
ամենամեծ-?
մեկամսյա-Մեկ ամիս տևող՝ շարունակվող:
մեծագույն-գերադրական աստիճան
աննշան-Նշան չունեցող
- Ընդգծված բաղադրյալ բառերը փոխարինի՛ր բառակապակցություններով:
Մարգարտահատիկները տարբեր մեծության են լինում: Աշխարհում ամենամեծը լոնդոնյան թանգարանի մեծահռչակ ութսունհինգ գրամանոց մարգարիտն է:
Մարգարտահատիկները-?
ամենամեծը լոնդոնյան-?
գրամանոց-Մեկ գրամի կշիռ ունեցող
Համպարը թանկարժեք նյութ է, որը գործածվում է լավագույն օծանելիքների արտադրության մեջ: Դա սևավուն, քարանման նյութ է, որը միայն կաշալոտի աղիներում է լինում: Դա մեծ մասամբ հանում են տեգահար կաշալոտի աղիներից, բայց երբեմն ծովափին էլ կարող են գտնել:
թանկարժեք-բարձր արժեք ունեցող
սևավուն-Սևին տվող
քարանման -Քարի նման
տեգահար-Տեգով խոցված
Մայրենի, 6-րդ դասարան, 23.03.2023
Ընկեր՜, սպասիր՜ ինձ, որ կարողանանք միասին բարձրանալ այնտեղ՝ լեռան գագաթը: Դու, ամեն ինչ արագ մոռանալով, առաջ ես շարժվում, իսկ ինձ համար դժվար է այդքան արագ ընթանալը: Խնդիրները՝ մեզնից մեծ ջանքեր պահանջող, ուժասպառ են անում, և մի պահ հասկանում ես, որ հանգստի կարիք ունես, ու ոչինչ չանելն է երազվում: Ես, բարեբախտաբար, հաղթահարել եմ ոչինչ, չանելը բայց այդքան արագ գնալ, հևասպառ վազել դժվարանում եմ: Քո՝ արկածների հանդեպ սերը երբեմն մոռանում է իմ՝ անդունդներից ունեցած վախերի մասին: Շատ արագ գնալիս ստիպված ես լինելու կանգ առնել, իսկ կանգ առնելը կարող է հետդարձի սկիզբ դառնալ. գիտես?: Հիմա եղանակը լավն է. գալիս ես: Հիմա ես կգամ քո ետևից. լեռը մեզ է սպասում, ՝մենք բարձրանալուն: Գնացինք՜:
Հյուսվածքներ
Միաբջիջ օրգանիզմները կազմված են ընդամենը մեկ բջջից, որտեղ տեղի են ունենում կենսական բոլոր գործընթացները:
Բազմաբջիջ օրգանիզմի յուրաքանչյուր բջիջ մասնագիտացված է և կատարում է որոշակի գործառույթ:
Միևնույն ծագում ունեցող, կառուցվածքով և գործառույթներով նման և միջբջջային նյութով միացած բջիջների խումբը կոչվում է հյուսվածք:
Բարձրակարգ բույսերում տարբերում են գոյացնող, հիմնական, ծածկող, փոխադրող և մեխանիկական հյուսվածքներ:
Գոյացնող հյուսվածքի բջիջները բույսի ամբողջ կյանքի ընթացքում բաժանվում են: Դրա շնորհիվ բույսն աճում է և՛ երկարությամբ, և՛ հաստությամբ:
Ծածկող հյուսվածքը պատում է բույսի բոլոր օրգանները՝ պաշտպանելով նրան անբարենպաստ պայմանների ազդեցությունից՝ չորացումից, գերտաքացումից և մեխանիկական վնասվածքներից:
Լրացուցիչ նյութեր՝ Հյուսվածքներ
Հարցեր
1. Ի՞նչ է հյուսվածքը:
Միևնույն ծագում ունեցող,կառուցվածքովգործառույթներով նման և միջբջջային նյութով միացած բջիջների խումբը կոչվում է հյուսվածք:
2. Ի՞նչ հյուսվածքներ ունեն բույսեր:
Բույսերը ունեն հետևյալ հյուսվածքները` գոյացնող,հիմնական,ծածկող, փոխադրող և մեխանիկական:
Պարապմունք 86.
Գրիր տասնորդական կոտորակներ (հինգ օրինակ):
45/100 30/10 90/1000 123/10 983/10000
2. Վերը գրածդ թվերը դասավորիր նվազման կարգով։
983/10000 123/10 90/1000 45/100 10/10
3. Գրիր հինգ զույգ տասնորդական կոտորակներ, համեմատիր յուրաքանչյուր զույգի թվերը։
45,3 < 50,30 80,40 > 40,20 90,10 < 100,20 20,10 > 10,4 30,3 > 10,2
4. Գրիր երկու տասնորդական կոտորակ, գումարիր գրածդ տասնորդական կոտորակները երկու եղանակով։
120/10+200/10=320/10 3,249+4,321=7,570
5. Գրիր երկու տասնորդական կոտորակ, մեծից հանիր փոքրը, կատարիր գործողությունը երկու եղանակով։
300/10-200/10=100/10
6. Գրիր տասնորդական կոտորակներ, ընդգծիր յուրաքանչյուր թվի ամբողջ մասը (հինգ օրինակ):
3,80 2,90 40,230 30,45 20,100
7. Գրիր տասնորդական կոտորակներ, ընդգծիր յուրաքանչյուր թվի կոտորակային մասը (հինգ օրինակ):
20,234 34,430 89,890 35,98 34,201
8.Հորիրնոիր այնպիսի խնդիր, որում առկա թվերը լինեն տասնորդական կոտորակներ։
Մի սենյակի մակերեսը 23,4 մ իսկ մյուսը 3,8մ-ով փոքր :Որքա՞ն է երկու սենյակի ընդանուր մակերեսը:
Իմ կորցրած օրերը
Ճիշտն ասած ինձ համար չի եղել ադպիսի օրեր, որ ես համարեմ կորցրած,որովհետև ես ունեցել եմ անհօգ և երջանիկ մանկություն, և այն այդ պեսել շարունակվում է:Այ երբ մեծանամ և վեր հիշեմ մանկությունը,այդ ժամանակ միգուցե ափսոսամ իմ կորցրած մանկությանը օրերին:
Ժամանակը և մենք
Երբ նայում ենք ժամանակին և մեզ լավ ենք զգում, որ հիմնականում ամեն ինչով ապահոված ենք, ունենք լավ հեռախոս, լավ բնակարան:Բայց երբ լսում ենք մեր ծնողների պատմածները՝,որ ինչքան հետաքրքիր խաղեր են խաղացել, ինչքան հետաքրքիր է անցել իրենց օրերը,ակամա ափսոսանք ես ապրում:
Բջիջ
Բջիջ (լատ.՝ cellula՝ խորշիկ, փոքր սենյակ[1], բջիջ, հունարեն՝ ցիտոս՝ անոթ, բջիջ), բոլոր հայտնի կենդանի օրգանիզմների կառուցվածքային, ֆունկցիոնալ և ժառանգական տարրական միավորը։ Բջիջը, որպես օրգանիզմի կառուցվածքի տարրական միավոր, օժտված է կենդանի նյութին բնորոշ հատկություններով, որոնք պահպանում ու փոխանցվում են հաջորդ սերունդներին։ Բջիջն ուսումնասիրող գիտությունը բջջաբանությունն է։
Բջիջը կազմված է ցիտոպլազմայից, որը պարփակված է բջջաթաղանթի մեջ։ Ցիտոպլազման պարունակում է կենսամոլեկուլներ, որոնցից են, օրինակ, սպիտակուցները և նուկլեինաթթուները[2]։Շատ միկրոօրգանիզմներ (օրինակ՝ բակտերիաները, որոշ ջրիմուռներ ու սնկեր, նախակենդանիները) կազմված են 1 բջջից և անվանվում են միաբջիջ օրգանիզմներ։ Բազմաբջիջ օրգանիզմները, որոնցից են բարձրակարգ բույսերն ու կենդանիները, այդ թվում և մարդը, կազմված են մեծ քանակությամբ բազմազան բջիջներից, որոնք միավորված են հյուսվածքներում ու օրգաններում։ Օրինակ՝ մարդու օրգանիզմը բաղկացած է մոտ 1012 բջիջներից[3]։ Վերջիններիս կենսագործունեությունը հնարավոր է էներգիայի արտաքին աղբյուրների և քիմիական նյութերի օգտագործման շնորհիվ, որն անհրաժեշտ է բարդ կազմավորված ու փոխադարձ կապված բջջային կառուցվածքների սինթեզի և վերականգման, ինչպես նաև մասնագիտացված ֆունկցիաների կատարման համար։ Բույսերի և կենդանիների բջիջների մեծ մասը տեսանելի են միայն մանրադիտակի տակ և ունեն 1-100 միկրոմետր չափեր[4]։Բջիջը հայտնաբերել է Ռոբերտ Հուկը 1665 թվականին, որը նմանացրել է բջիջը վանքի սենյակներում քրիստոնյա հոգևորականների դասավորությանը[5][6]։ Բջջային տեսությունն առաջին անգամ զարգացրել են Մաթիաս Յակոբ Շլեյդենը և Թեոդոր Շվանը 1839 թվականին։ Այս տեսությունը պնդում է, որ բոլոր օրգանիզմները կազմված են մեկ կամ ավելի բջիջներից, որոնք կրում են բջիջների գործունեությունը կարգավորող՝ ժառանգական տեղեկատվություն։ Բջիջները Երկրի վրա առաջացել են նվազագույնը 3,5 միլիարդ տարի առաջ[7][8][9][10]։
Ուսումնասիրման պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
«Բջիջ» հասկացությունն առաջարկել է անգլիացի գիտնական Ռոբերտ Հուկը 1665 թվականին։ Մանրադիտակի տակ դիտելով բույսերի խցանային հյուսվածքի նուրբ կտրվածքները՝ նա նկատեց, որ հյուսվածքը կազմված է մանր խորշիկներից, որոնք միմյանցից անջատված են միջնապատերով։ Դրանք նա իր «Միկրոգրաֆիա» գրքում անվանեց բջիջներ[11]։ Հետագայում անգլիացի գիտնական Գրյուն և իտալացի Մարչելո Մալպիգին (1672) մանրադիտակային «պարկիկներ» (բջիջներ) հայտնաբերեցին բույսերի տարբեր օրգաններում։ 1680 թվականին հոլանդացի գիտնական Անտոն Վան Լևենհուկն իր պատրաստած տեսապակիների օգնությամբ, հայտնաբերեց բազմաթիվ միաբջիջ օրգանիզմներ, ինչպես նաև էրիթրոցիտներ, մազանոթներ, սպերմատոզոիդներ։ 1825 թվականին չեխ գիտնական Պուրկինեն, ցույց տվեց, որ բջիջն ունի հեղուկ պարունակություն՝ պրոտոպլազմա և հայտնաբերեց բջջակորիզը։ 1826 թվականին Կարլ Բերը հայտնաբերեց կաթնասունների ձվաբջիջը։ Անգլիացի բուսաբան Ռ. Բրոունը խոլորձի բջիջներում նկարագրեց (1831) գնդաձև կառուցվածքներ, որոնց անվանեց կորիզ։ 1839 թվականին գերմանացի բուսաբան Մատիաս Շլեյդեն և կենդանաբան Թեոդոր Շվանը սահմանեցին բջջային տեության դրույթները, նրանք նաև ապացուցեցին, որ նույն կառուցվածքը և ֆունկցիան ունեցող բջիջները միանալով, առաջացնում են հյուսվածքներ[12]։
Բույսերի ուսումնասիրում, խնամք
Կակտուսներ
Կակտուսներ (լատ.՝ Cactaceae), երկշաքիլ բազմամյա բույսերի ընտանիք։ Թփեր են, լիաններ, հազվադեպ՝ ծառեր։
Ցողունն արտաքինից գնդաձև է, գլանաձև, ձվաձև, երբեմն հատվածավոր։ Հյութալի է, հաստ փշերով, մազիկներով կամ խոզաններով ծածկված, ունի խիստ զարգացած ջրատար պարենքիմ (խոշոր տեսակները կարող են պարունակել մինչև 2000 լիտր ջուր)։ Բջիջներում պարունակվող լորձային նյութերի առկայությունը դժվարացնում է ջրի գոլորշիացումը։ Իսկական տերևներ չունեն (բացառությամբ 2 տեսակի)։
Ծաղիկները խոշոր են, մեկական, երբեմն գագաթնային հուրանում խմբված։ Պսակաթերթերը շատ են, վառ. կարմիր, մանուշակագույն, դեղին, սպիտակ։ Պտուղը բազմասերմ է, մսոտ, հատապտղանման, երբեմն չոր։ Ծաղկում են երեկոյան կամ գիշերը, փոշոտվում միջատների, թռչունների միջոցով։ Հայտնի է մոտ 2000 տեսակ, տարածված հիմնականում Ամերիկայում, մոտ կեսը՝ Մեքսիկայում, 1 ցեղը՝ Աֆրիկայում, Մադագասկար կղզում։ Աճում են արևադարձային և մերձարևադարձային անապատներում, լեռներում։ Որոշ էպիֆիտ տեսակներ տարածված են Կենտրոնական և Հարավային Ամերիկայի խոնավ արևադարձային անտառներում (ծառերի բներում և ճյուղերի վրա)։
Որպես դեկորատիվ բույսեր պահվում են ջերմատներում և սենյակներում։
Կակտուսի աճումը, ծաղկումը և պտղաբերումը տևում է 6-7 ամիս, այնուհետև անցնում են հանգստի շրջանի։ Այդ պատճառով ձմռանը սենյակներում և ջերմատներում կակտուսը պետք է պահել 5-6, 8-12 °C պայմաններում և քիչ ջրել, ամռանը՝ լուսավոր, տաք, մաքուր օդով ապահովված տեղում և առատ ջրել։ Բազմացվում են սերմերով, կտրոններով, երբեմն պատվաստմամբ (մայիս-օգոստոսին)։ Կակտուսները օգտագործվում են որպես կանաչ ցանկապատ, վառելիք և այլն։ Կակտուսների հայրենիքը Մեքսիկան է։ Կակտուսները հիանալի հարմարվել են չորային կլիմային։ Նրանց տերևները վերածվել են փշերի, մազիկների ու խոզանակների, որոնք խիտ ծածկում են կակտուսի ցողունները և այնքան ջուր չեն գոլորշիացնում, որքան տերևները։ Դրա համար էլ նույնիսկ ամենաշոգ եղանակին բույսերը իրենց ցողուններում պահում են խոնավություն և մնում հյութալի։ Որոշ կակտուսներ պարունակում են մինչև 3000 լ ջուր։ Անապատներում կակտուսները խոնավության միակ պահապաններն են և հաճախ են փրկում ճանապարհորդների կյանքը։ Փշերը կակտուսի համար նաև պաշտպանիչ դեր են խաղում՝ պաշտպանելով կենդանիներից։ Կակտուսների տեսակները բազմաթիվ են։ Կակտուսները լինում են ծառանման, թփանման, խոտանման։ Կան 1սմ բարձրությամբ ու մի քանի գրամ քաշով կակտուսներ և 25 մ բարձրությամբ մի քանի տոննա կշռող կակտուսներ։ Կակտուսը իր հայրենիքում լայն կիրառում ունի։ Կակտուսը և իր պտուղները օգտագործում են կերակրի մեջ, կակտուսի բնափայտը օգտագործվում է տարբեր իրեր պատրաստելու համար։
Պարապմունք 85.Խնդիրների օր
30,7 մետր քառակուսի
18,7
2,9
71,0
36,4
3,2
Պարապմունք 84.
Գրիր տասնորդական կոտորակներ, ներկայացրու սովորական կոտորակի տեսքով, կատարիր հանում, ուշադիր եղիր, որ կոտորակի հայտարարները լինեն նույնը։
Օրինակ`
1, 2-0,1=12/10-1/10=11/10=1,1
Շարունակիր գրել ևս տաս օրինակ։
1,3-0,3=13/10-3/10=10/10= 1,0
2,5-1,4=25/10-14/10=11/10= 1,1
4,5-2,5=45/10-25/10=20/10= 2,0
8,7-5,5=87/10-55/10=32/10= 3,3
9,8-8,5=98/10-85/10=13/10= 1,3
2. Գրիր տասնորդական կոտորակներ, ներկայացրու սովորական կոտորակի տեսքով, կատարիր հանում, ուշադիր եղիր, որ կոտորակի հայտարարները լինեն տարբեր։
Օրինակ`
41,21-1,1=4121/100-11/10=
=4121/100-110/100=4011/100=40,11
Շարունակիր գրել ևս հինգ օրինակ։
1,45-1,4=145/100-14/10=131/100= 1,31
2,22-1,1=222/100-11/10=211/100= 2,11
2,521-1,85=2521/1000-185/100=2336/1000= 2,336
5,25-4,2=525/100-42/10=483/100=4,83
6,450-5,10=6450/1000-510/100=5940/1000=5,940
Ամբողջ թվից հանիր տասնորդական կոտորակ,
օրինակ՝
5-0,3=5,0-0,3=4,7
Գրիր ևս հինգ օրինակ
6-0,2=6,0-0,2=
4․ Տասնորդական կոտորակից հանիր ամբողջ թիվ, օրինակ՝
4,6-3=4,6-3,0=1, 6
Գրիր ևս հինգ օրինակ:
Խնդիրներ կրկնողության համար․
Լիա Հովհաննիսյանի բլոգ 