Լիա Հովհաննիսյանի բլոգ

Հատված «Կյանքը հին հռովմեական ճանապարհի վրա» վիպակից

Մայրս առողջ էր, ժիր և սիրուն։
Մորս հիշելիս՝ ես միշտ հիշում եմ նաև մեր պարտեզի նոճին։ Նրան շատ էր նման։
Նա բռնում էր ջրով լցված տաշտը, վեր էր բարձրացնում և, առանց ճիգի, միայն դաստակների ուժով, թափում էր։ Մի որևէ սեղան, մի ծանր առարկա տեղափոխելիս՝ չէր կանչի ո՛չ ոքին օգնության։ Բոլորն ինքն էր անում, անում էր թեթև, կարծես մի փոքրիկ ճյուղ էր տեղափոխում։Ծննդաբերությունից միայն կես ժամ առաջ նա հրաժարվում էր աշխատելուց, դեմքի վրա հազիվ նշմարվում էր ցավագին ինչ֊որ ծամածռություն, ապա ժպտում էր ջինջ, գնում, առանձնանում, բռնում կողերը, և ահա ծնված էր լինում մեզանից մեկնումեկը։

Ասում էին, որ մեզանից մեկ֊երկուսը դեռ ամբողջովին լույս չտեսած, ոտները մորս մարմնի մեջ, սկսել են ճչալ։ Անզուսպ, առողջ մանուկներ, որոնց արյունն այնքան շատ էր լինում երբեմն, որ վախենում էին խեղդվելուց։ Մեզանից մեկն այդպես էլ խեղդվել էր մեկ֊երկու ամսական եղած ժամանակ։

Մա՜յր, հիշում եմ քո երջանկությունը, մայրական բերկրանքը, երբ ես և եղբայրներս ըմպում էինք կաթը քո մարմնի արևային խորությունից։
Նստել եմ շատ գրկեր, բայց ո՛չ մի գիրկ, մա՜յր, չի օրորել ինձ այնպես անուշ, ինչպես քո գրկի քնարը։

Մայրը՝ դա հավիտենական, մշտաթարմ և մշտադալար լիրիկան է, դա ոսկյա ծառն է երկնքի կապույտ դաշտում բուսած։

Ամենամռայլ թախիծն է պատում ինձ այժմ, երբ հիշում եմ, որ մի քանի անգամ կաթկթել են մորս արցունքներն իմ անառակությունների պատճառով։

Ես ուզում եմ, որ այժմ մեկն ինձ դաժան կերպով խոշտանգի այդ անառակությունների համար, որպեսզի հանգստանա իմ թշվառ հոգին, որպեսզի խաղաղի մշտնջենական ողբն իմ ողբագին հոգում։

Իջնում է թանձրակարմիր և մեծաթև մի վերջալույս իմ ճակատի վրա։ Կոծում են հողմերը։ Աշխարհը ցուրտ է։
Փակեցե՛ք դուռը աշխարհի դեմ։

Բայց մայրս ժպտում է մեր կապույտ լեռներից բարձրացող արևի միջից, տեսնում եմ նրա ծամերը արևի շողերին խառնված և լսում եմ նրա շողերի ձայնը․

«Տուր թախիծդ ինձ, մանո՜ւկ իմ, ե՜րգն իմ կողերի, ցնծա գարնան մեջ, գարո՜ւն իմ ցնծագին, վազի՛ր բաց և դալար դաշտերում, իմ եղնի՜կ թեթևասույր, սուրա՛ փրփրադեզ ալիքների վրա, ժպտա, ջերմագին է աշխարհը, իմ զավա՜կ, իմ ծա՜ռ երկնասլաց, իմ խնդությո՜ւն, իմ սե՜ր»։

Եվ բացվում է մի մեծ առավոտ, որի թևերը ոսկեզօծում են իմ հոգու մռայլ ափունքները։

Սավառնում է տիեզերական ցնծությունը։

Արևի միջից լսում եմ նրա ձայնը։

Արևը ինքը՝ մայր է խարտյաշ աչքերով և ոսկյա մազերով։ Թափվում է կանաչների վրա նրա ոսկեհնչյուն երգը։

Առաջադրանքներ:
1.Կարդալ հատվածը, անհասկանալի բառերը բացատրել բառարանի օգնությամբ:

Նոճի-Նոճազգիների ընտանիքին պատկանող մշտադալար ծառ:

Ճիգ-Ջանք

Ջինջ-Պարզ

Բերկրանք-Ուրախություն

Քնար-Հին լարավոր երաժշտական գործիք

Լիրիկա- Լիրիկական բանաստեղծություններ գրող

Թախիծ-Տխրություն

Թշվառ-Ողորմելի

Կոծ-Բարձրաձայն լաց

Հողմ- Ուժեղ քամի

2.Ո՞վ է մայրը հեղինակի համար: Ինչպե՞ս է նա ներկայացնում մորը:

Նա շատ է սիրում իր մորը, և զղջում է, որ իր չարաճճիություններով մայրիկին լացացրել է։
3.Ո՞վ է մայրը քեզ համար: Նկարագրիր և բնութագրիր մայրիկիդ:

Advertisements

Թեմա՝ Հատված

Հատվածի երկարություն կոչվում է այդ հատվածի ծայրակետերի հեռավորությունը։
Ամեն հատվածի երկարությունը որոշակի դրական թիվ է։
Հավասար հատվածներն ունեն հավասար երկարություն։
Եթե հատվածը իր որևէ կետով բաժանվել է երկու հատվածների, ապա ամբողջ հատվածի երկարությունը հավասար է իր մասերի երկարությունների գումարին։

Հատվածների չափման առավել տարածված միավորներից է մետրը։

Հարցեր և առաջադրանքներ։
1. Ի՞նչ է հատվածի երկարությունը։ Հատվածի երկարություն կոչվում է այդ հատվածի ծայրակետերի հեռավորությունը։
2. Հատվածի երկարությունը կարո՞ղ է լինել բացասական թիվ։ ոչ
3. GEOGEBRA ծրագրով գծիր АB  հատված։

4. GEOGEBRA ծրագրով գծիր CD հատված, ծայրակետերի գույնը փոխիր կարմիր։

5. GEOGEBRA ծրագրով գծիր  АB  հատված: Այդ հատվածի վրա  նշիր C կետն այսնպես, որ АC=6սմ, իսկ  CB=4սմ։ Գտիր АB հատվածի երկարությունը։

6. GEOGEBRA ծրագրով գծիր  АB  հատված: Այդ հատվածի վրա  նշիր C կետն այսնպես, որ АB=16սմ, իսկ  AC=3սմ։ Գտիր CB հատվածի երկարությունը։

7. A, B, C կետերը նշված հերթականությամբ դասավորված են միևնույն ուղղի վրա: Հայտնի է, որ AB = 12 սմ, BC = 13,5 սմ: Գտեք AC հատվածի երկարությունը։

8. A, B, C կետերը դասավորված են միևնույն ուղղի վրա: Հայտնի է, որ AB = 4սմ, BC = 13 սմ: Ինչպիսի՞ն կարող է լինել AC հատվածի երկարությունը:

9. A և B քաղաքների հեռավորությունը 55 կմ է, իսկ B և C քաղաքների հեռավորությունը՝ 40 կմ: Որոշել A և C քաղաքների հնարավոր հեռավորությունները:

10.(դժվար) Կարո՞ղ են արդյոք A, B և C կետերը գտնվել միևնույն ուղղի վրա, եթե AC = 5 սմ, AB = 3 սմ, BC = 4 սմ: 

Թեմա՝ Հանրահաշվական արտահայտություն, թվային արժեք

1.Ի՞նչ է հանրահաշվական արտահայտությունը, բերեք  մի քանի օրինակ։
5, 3, a, d, c
2.Ի՞նչ է տառային արտահայտությունը, բերեք  մի քանի օրինակ։
b+4
a-d+18

3. Ի՞նչ է նշանակում գտնել հանրահաշվական արտահայտության թվային արժեքը։

c+b-11
b=28
b=22
а+b-10=28+2-10=20

4. Տրված թվային արտահայտությունում 5 թիվը փոխարինեք  a տառով: Գրեք ստացված տառային արտահայտությունը:

ա)7×5-1=7xa-1

բ)2×5-5:3
գ) 15:5-5
դ)1x2x3x4x5

5. Հաշվե՛ք հանրահաշվական  արտահայտության արժեքը. ա) 6 ⋅ 7 + 52,
բ) (1 + 2 ⋅ 3) ⋅2,
գ) (1 + 32) ⋅4,
դ) (1 + 81 − 2) ։ 20: 

6. Գրե՛ք հանրահաշվական  արտահայտության տեսքով. ա) 2-ի և а-ի գումարը,
բ) b-ի և 5-ի տարբերության կրկնապատիկը,
գ) а-ի և b-ի հարաբերությունը
դ)а-ի, b-ի,c-ի կիսագումարը

7.Հաշվիր /կրկնողություն

ա) -2x(+3)=

բ)12×2

գ)0,48:4

դ)5×(-13)

ե)(2+3)x(-2,1)

զ)-5x(+4)+12

է)7x2x2-100

ը)(4×2)x(6×2)+120

թ) -4+5×2+20

Բակտերիա ասելիս մենք հիմնականում պատկերացնում ենք վնասակար, փոքր օրգանիզմներ, որոնք մեր ձեռքերի վրա հայտնվում են հաճախակի ինչ-որ առարկաների դիպչելուց հետո։ Պատահական չէ, որ փոքր ժամանակ մեր ծնողները մեզ հորդորում էին օճառով լվացվել բակից տուն գալուց կամ պարզապես որևէ կեղտոտ իրի դիպչելուց հետո։ 

Այս օրինակը ճիշտ, բայց ոչ լիարժեք պատկեր է մատուցում բակտերիաների մասին։

Ի՞նչ է բակտերիան

Սկսենք ամենաշոկային փաստից։ Մեր օրգանիզմի բջիջների մեծ մասը ոչ թե մեր սեփական, այլ հենց բակտերիաների բջիջներն են։ Նրանք գերազանցում են մեր սեփական բջիջները մոտ 10 անգամ, իսկ նրանց թիվը հասնում է տրիլիոնների։

Բակտերիաները կյանքի ամենատարածված ձևն են և բաղկացած են ընդամենը մեկ բջջից։ Նրանք այնքան փոքր են, որ հնարավոր է տեսնել միայն մանրադիտակով։ 

Բակտերիաներն ամենուր են՝ սննդի մեջ, բերանի խոռոչում, ձեռքերի վրա, աղիներում, տերևների վրա, փոշու մեջ և այլն։ Նրանք կենսական են մոլորակի էկոհամակարգի համար և հիմնականում անվնաս են, որոշները՝ նույնիսկ օգտակար բնության ու մարդու օրգանիզմի համար։

Բակտերիաների մեծ մասը ոչնչանում է բարձր ջերմաստիճանի ներքո, օրինակ՝ եռացող ջրում։ Բայց կան այնպիսիք, որոնք չեն վախենում նույնիսկ եռացող ջրից։ 

Ինչ վերաբերում է ցածր ջերմաստիճաններին, ապա նույնիսկ սառելու դեպքում բակտերիաները պարզապես կանգնեցնում են իրենց գործունեությունը, բայց չեն մահանում։ Հալվելուց հետո դրանք նորից ակտիվանում և շարունակում են իրենց գործունեությունը։

Թեմա՝ Ճառագայթ

Գծենք  f ուղիղ, վրան նշենք որևէ А կետ։ Ուղիղը այդ կետով բաժանվում է երկու մասերի, յուրքանչյուր մասը կանվանենք А կետից ելնող ճառագայթ, տես նկարը։

Այս նկարագրից հետևում է, որ ուղղի ցանկացած А կետ առաջացնում է А գագաթով երկու ճառագայթ (դրանք երբեմն անվանում են հակա­դիր ճառագայթներ)։
Սովորաբար ճառագայթը նշանակում են կա՛մ լատիներենի փոքրատառով (օրինակ, f ճառագայթ), կա՛մ այլ եղանակով՝ լատիներենի երկու մեծատառերով, որոնցից առաջինը նշում է ճառագայթի գագաթը, իսկ երկրորդը՝ ճառագայթի որևէ կետ (օրինակ՝ OA ճառագայթը):
Տես նկարը՝

Հարցեր։

1.Ի՞նչ է ճառագայթը։ Ճառագայթը, սովորաբար, նշանակվում է կա՛մ լատինական մեկ փոքրատառով, կա՛մ լատինական երկու մեծատառով։ Ընդ որում՝ մեծատառերից առաջին տառը նշանակում է ճառագայթի սկզբնակետը, իսկ երկրորդը՝ ճառագայթի վրա որևէ այլ կետ:

2. Ինչպ՞ես են նշանակում ճառագայթը։
Ճառագայթը, սովորաբար, նշանակվում է կա՛մ լատինական մեկ փոքրատառով, կա՛մ լատինական երկու մեծատառով։ Ընդ որում՝ մեծատառերից առաջին տառը նշանակում է ճառագայթի սկզբնակետը, իսկ երկրորդը՝ ճառագայթի վրա որևէ այլ կետ:
3. GEOGEBRA ծրագրով գծիր f ուղիղ, վրան նշեիր Аկետ, ուղիղը այդ կետով քանի՞ մասի տրոհվեց։

4. GEOGEBRA ծրագրով գծիր ճառագայթ։

5. Ինչո՞վ է ճառագայթը տարբերվում ուղղից:
6. A, B կետերը նշված են են միևնույն ուղղի վրա: Քանի՞ ճառագայթ առաջացավ։ Ցույց տուր գծագիրը։ 2 ճառագայթ

7. Ի՞նչ է հատվածը։Ցույց տուր գծագիրը։

8. Երկու կետով քանի՞ ուղիղ կարող է անցնել։ Ցույց տուր գծագիրը։ 1 ուղիղ

Բանավոր հաշվարկ։
Հարցերի քննարկում։
Հարցեր կրկնողության համար։

1.Համեմատե՛ք  ամբողջ  թվերը՝

  ա) 0 > — 2
բ)  -7 <  7
գ) -123 > -124
դ) +1456 < -1256

2.  Գտե՛ք   — 15-ի   հակադիր   թիվը և -15-ի բացարձակ արժեքը։

3. Աճման  կարգով  դասավորե՛ք  հետևյալ  թվերը: 

-1,   2 ,   1/3 , 0,  1, -35, -¼,  900, -256, -25,  12.1/8 -1,   2 ,   1/3 , 0,  1, -35, -¼,  900, -256, -25,  12.1/8

4. Գտե՛ք  տառային  արտահայտության    արժեքը:

2 · ( a + b),  եթե     a = — 5 ,    b= 15

2x(-5+15)=20

5.  Կատարե՛ք  գործողությունը: 

ա)

 4+(+7) = -11

բ) (- 41)+(-5)= +46  

գ)   – 6+ ( -4)= +10  

դ) -3 + (-8)  = +11

ե) -32- 2= -30

զ) -488 – (-88)= +400

է) -95 x (+2)= -190

ը) +100 : (-25)= -4

թ) 0 – 24= 0

ժ) -389 + 389= +389

ի) 1800 : (-90)= -90

6. Տրված  թիվը  փոքրացրե՛ք  նշված  տոկոսով: 

ա)  600-ը  15%-ով 90 բ)  7000-ը  20%-ով 1400

7.  Հնձվորը  առաջին  օրը  հնձեց   70ար  մարգագետնի   5/14   մասը,  երկրորդ  օրը`  մնացած  մասը:  Որքա՞ն  հնձեց երկրորդ օրը։
70x 5/14 = 350/14 = 25,   70 – 25 = 45հա,   45x 8/15 = 24հա,   45 – 24 = 21հա,  Պատ. 21հա

8.  Միրգը  չորացնելիս  կորցնում  է   իր  զանգվածի  80% -ը :  Քանի՞  կգ   չորացած  միրգ   կստացվի  15կգ  թարմ  մրգից:
3։ 15-(15×80/100)=3

9. Դպրոցի շրջանաձև հեծանվաուղին Դավիթը հեծանվով անցնում է վեց րոպեում։ Նույն ճանապարհը Դավիթը վազելով անցնում է 10 րոպեում։ Քանի՞ րոպեում Դավիթը կանցնի այդ հեծանվաուղին, եթե ճանապարհի առաջին կեսը գնա հեծանիվով, իսկ երկրորդ կեսը՝ վազքով։

10. Եթե մտապահած թիվը բազմապատկենք 8-ով և արդյունքին գումարենք 2, ապա կստանանք 98:  Գտե՛ք մտապահած թիվը։