Մուշեղ Գալշոյան, «Էս հին ու նոր օրեր․․․», 14.11.23

liahovhannisyanblogԹողնել մեկնաբանություն

Պապի’ նոր տարին շնորհավո’ր:
-Պապի…
Քույրերիս երեխաները տղա, աղջիկ, մեծ, փոքր, լվացված-սանրված, թաց մազերով ներս են խուժում ,շրջապատում հորս:
Հայրս նստած է վառարանի մոտ, թևերը ծնկերին ծալած և իննսուն տարիների հեռվից մշուշոտ հայացքով նայում է պատուհանից դուրս: Մեր պատուհաները բացվում են դեպի հարավ, հայրս այդ մեկը հաստատ գիտի, ավելի ճիշտ գիտեր: Հիմա,այս պահին, ես վստահ չեմ, թէ հայրս հիշում է ուրտեղ է գտնվում ինքը, որ կողմն է նայում և ովքեր են դիպչում ծնկներին, հանգչող իր աջին :
Երեխաները հերթով բռնում են հորս աջը:
-Քո նոր տարին շնորհավոր, պապ, գոռում է Արտաշը:
-Աշո’տ, -ձայն է տալիս հայրս, – դո՞ւ ես :
-Հա,պապ, -առաջ է գալիս Աշոտը,- նոր տարիտ շնորհավոր:
-Աշոտ,դու հոս ինչ կանիս, գառները ո՞վ քշե:
Տարիներ առաջ, երբ կառու_ցում էինք մեր այս տունը, և հայրս պահանջեց,որ բոլոր պատուհաները բացվեն դեպի հարավ, այն ժամանակ նա իր էրկրի մասին դեռ կարգին պատմություններ էր անում տեղը-տեղին, ու նա հիշում էր նաև, որ էրկրում իրենց գառնարածը Աշոտ անունով  մի տղա էր, որ վարդավառի էն առավոտ գառների հետ բարձրացավ դեպի Սև սար և գառների հետ էլ չվերադարձավ:
-Գառներն ո՞վ է քշե ,Աշոտ, կրկնեց հայրս:
-Պապի, ինչ գառներ, գառ չունենք: Ձմեռ է, պապ, նոր տարի է, -Աշոտը գոռաց հորս  ականջին, -նոր տարի…նոր տարի…
-Հա ,պապա,նոր տարի:
-Հայլեեե, -հայրս տմբտմբացրեց գլուխը և փորձեց ավելի հարմար նստել: -Էս հին ու նոր օրեր, -երգեցիկ, օրհնանքի պես ասաց հայրս,և Աշոտն օղու բաժակը խցկեց հորս բուռը,  -էս մամռոտ օրեր…էս ո՞ր թիվն է: -Հարցրեց հայրս:
-Յոթանասունհինգ, պապ, յոթանասունհինգ:
-Յոթանասունհինգ… Մուշեղ հո՞ս է …Մուշեղ ,աշխարհք խաղա՞ղ է:
-Խաղա’ղ է, -պատասխանեցի ես, և քույրերիս երեխաները բարձրաձայնեցին
-Խաղա’ղ է ,պապի,խաղա’ղ:
-Խաղաղ ու խաղա՞ղ է…Մեր էրկրի կողմն թվանքի ձեն չի լսվի՞:
-Հայրս առավ աթոռին հենված ձեռնափայտը, փորձեց ոտքի կանգնել և զգաց ,որ մի բան խանգարում է :
-Էս ի՞նչ է, -ցույց տվեց ամուր բռնած բաժակը:
-Բաժակը է ,պապի , մեջը արաղ է: Խմի’ր : Գինի է:
-Գինի : -Հայրս կում-կում խմեց մինչև վերջ, ապա նորից թևերը ծալեց ծնկներին և, հայացքը պատուհանից դուրս, լռեց:
Քիչ հետո հարց տվեց.
-Մուշեղ, Տոնեն էս տարի արաղ շա՞տ ուներ…
Տարիներ առաջ, երբ հայրս իր էրկրի մասին կարգին պատմություններ էր անում տեղը տեղին , առիթով հիշում էր նաև, որ իր փոքր եղբարը՝ Մուշեղը,տեսար, մի քանի ոչխար քշում-իջնում էր Մշո դաշտ, տունե ի տուն և երկու-երեք օր հետո վերադառնում մի տիկ Գինի շալակած:
-Մուշեղ, -հետո ասաց հայրս, -գարնան ծովասարի արտերն ի՞նչ ցանենք: Գարի ցանե՞նք, թե՞ գլգիլ:
-ԷԷ, Օվե, -հորս համերկրացի Գրիգոր գլուխը տարավ բերեց, -Աստված քու տունը չավերի, Օվե, դու էդ ո՞ւր ես հասել: -Եվ նա մեկեն ու տաք սկսեց երգել:
-Սասնո կելներ բարակ ծուխ, Հոյ նուբար… պարեք, նժեր, -երգի հանգվույն կանչեց քեռի Գրիգորը, -Սասնո սարեր քար ու բար, Հայ նուբար…շախով պարեք, իմ խորոտիկ նժեր: -Խրախուսեց քեռի Գրիգորը: -Նախշուն գոգնոց աղջիկներ, Հոյ Նուբար, կանաչ վարոց Հոտաղներ, Հայ Նուբար, գարնան կելնեն Ծովասար, հայ Նուբար: Հայ Նուբար, Նուբար Նուբար…
-Օվե, -կանչեց հորս համերկրացին, էս ինչքան թոռ ունես…Պարեք, իմ նախշուն, իմ կապույտ նժեր, պարե’ք: Դաշտով կանցներ ջուխտակ գետ, հայ Նուբար, մեկ Մուրադ, մեկ Մեղրագետ: Հայ Նուբար, Հայ Նուբար,Նուբար,Նուբար…
Մուշեղ, – չոր ձայն տվեց հայրս, – կխաղա՞ս: Հա՞:
Կխաղա’ս, կռվարար կրկնեց հայրս: -Էսօր ապրել մեռնելու օր է, դու կերգիս ու կխաղաս:
-Ի՞նչ է, Օվե, -գոռաց հորս համերկրացին, -քու ուզածն ի՞նչ է :
-Բա է՞դ խօսք էր, Մուշեղ, կռվարար պատասխանեց հայրս, -երեկ չէ մեր խուփը ջարդավ: Մենք Գալշոյ Մանուկի տղեքն էղնինք ու մեր գութան կանգնի: Հա: Մեր գութան կանգնի: Էս գիշեր բաբոն, թե սարից իջնի, ի՞նչ պատասխան կտաս:
Պապի, հորս ականջի մոտ կանչեց Աբրահամը, -ի՞նչ գութան, ի՞նչ խուփ, Նոր տարի է, նոր տարիի…
-Նոր տարի՞:
-Հա, պապ,Նո’ր, տարի:
-Հայեեե…Հեռու -հեռվից, Ծովասարի փեշի իր արտերից դարձավ ետ եկավ հայրս : -Էս հին ու նոր օրեր..էս մամռոտ օրեր…Մուշեղ հո՞ս է:
-Հա, պապի ,էստող է:
-Մուշեղ, աշխարհք խաղա՞ղ է:
-Խաղաղ է, հայրիկ:
-Խաղաղ է, պապ, բարձ_րաձայնեցին երեխաները, Խաղաղ է…
-Խաղաղ ու խաղաղ է…Դե Աստծու բարին, ձգուկ փառք տիրոջ:

Հավասարաչափ շարժման արագության ժամանակի և ճանապարհի հաշվարկ

liahovhannisyanblogԹողնել մեկնաբանություն

Արագություն- V (վէ)

Ճանապարհ-S(էս)

Ժամանակ-t(տէ)

V= S:t

S= V . t

t= S:V

Տարբերակ 1

1.

S=250մ

V= 5 մ/վ

t= ?

S:V=50

t=50վ

2.

t=15վ

V= 4մ/վ

S=?

V . t= 60

S= 60մ

3.

V= 50 կմ/ժ

t= 1,5ժ

S= ?

V+t=51,5

S= 51,5մ

Պատմություն

liahovhannisyanblogԹողնել մեկնաբանություն

Ի՞նչ է նշանակում homo erectus

Homo erectus-ը նշանակում է ուղղաձիգ մարդ։

Ո՞վ է նեանդեռթալցին

Նկարագրեք քարի դարը

Քարի դարը մարդկության պատմության ամենավաղ շրջանն է։ Երբ հարվածող մակերեսով գործիքներ պատրաստելու համար օգտագործվում էր գերազանցապես քարը, մինչդեռ ոսկորից ու փայտից պատրաստված գործիքները համեմատաբար հազվադեպ էին։

Տնտեսավարման ինչ տեսակների կային քարի դարում

Քարի դարում մարդիկ քարից պատրաստում էին գործիքներ։ Զբաղվում էին որսորդությամբ, բռնում էին տարբեր կենդանիներ։ Մարդիկ զբաղվում էին հավաքչությամբ, հավաքիչներ էին, ինչ կար ծառերի և թփերի վրա դա էլ հավաքում ու ուտում էին։ Ընտելացրել են վայրի կենդանիներին, օգտագործել են կրակ։

Արդյո՞ք քարի դարաշրջանում կուզենայիք ապրել

Ոչ

Урок 7. Праздники и фестивали Армении.

liahovhannisyanblogԹողնել մեկնաբանություն

Распишите подробно армянские фестивали, которые привлекут внимание туристов.

Сегодня в Армении отмечают Вардавар — один из самых веселых национальных праздников. О том, как возникла традиция обливать друг друга водой и что еще было принято делать в этот день, рассказывает историк Нуне Мхитарян.

На календаре июль — месяц солнца, золотых полей и золотых абрикосов. Половина лета уже прошла, а с ней и половина года. Дальше дни станут короче, ночи длиннее, и все чаще придется не загадывать и планировать, а подводить итоги и оглядываться: что сделано, а что еще предстоит сделать. Хорошо бы остановиться и немного отдохнуть. Стряхнуть с себя весь накопленный лишний груз. Хорошо бы. Мы и так каждый год останавливаемся как раз в середине июля и «смываем» с себя все лишнее, всю набранную душевную «пыль».

В день Вардавара. В этом году праздник приходится на 16-е июля, невольно вспоминается Вардавар прошлогодний. 24-го июля ближе к вечеру все социальные сети заполонили фото- и видеосюжеты прибывших в Ераван неискушенных туристов. Абсолютно мокрые, растерянные, они и не пытались как-то объяснить свое состояние, а просто выкладывали огромное количество материала, пытаясь дать понять, что происходящее с ними — это локальное явление, которое застало их врасплох.

Стянутые на Площадь Республики водометные машины, нещадно поливающие огромное количество людей на улице, всеобщая полная неразбериха. Вооруженные ведрами, горшками, водными «пистолетами» прохожие разного возраста, пола и разной степени «сухости», потоки воды, накрывающие всех, вызывая дикие, но восторженные крики. Примерно такое впечатление произвел Вардавар на наших гостей.

Синоптики иногда ошибаются в своих прогнозах, но есть в году день, прогноз которого, для армян во всяком случае, известен раз и навсегда. В день Вардавара в Армении всегда будет мокро, просто осадки будут «рукотворные». День, разделяющий год на две части, день, с которого начинается подведение итогов, прогнозирование второй половины года. И, если на Новый год мы загадываем желание, к середине года мы делаем прогнозы, потому что половина пути уже пройдена, и вторая половина зависит от приобретенных нами умения и опыта.

Чем сильны и хороши народные праздники? Они никогда не стареют и не перестают удивлять. Казалось бы, о Вардаваре мы знаем уже столько, что можем всем желающим объяснить причину нашего неадекватного поведения в этот день.

Проект «Дни Себастаци». Туризм глазами себастийцев.

liahovhannisyanblogԹողնել մեկնաբանություն

Урок 6. Словарик туриста.

Каждому иностранцу нужен базовый словарный запас, чтобы общаться в другой стране. Поэтому вам необходимо составить туристический словарь, в котором будут представлены самые часто употребляемые слова, их транскрипция и перевод на английский и русский язык.

Например:

Բարեւ – [barev] — hello/здравствуйте

  • Спасибо. — Շնորհակալություն — Шноракалуцюн
  • Большое спасибо. — Շատ շնորհակալ եմ — Шат шноракал эм
  • Пожалуйста (в ответ на “спасибо”). — Խնդրեմ — Хндрем
  • Да. — Այո (հա) — Айо (ха)
  • Нет. — Ոչ (չէ) — Воч (че)
  • Пожалуйста (просьба). — Խնդրում եմ — Хндрум эм
  • Вот, пожалуйста (что-то даёшь). — Ահա, խնդրեմ — Аха, хндрем
  • Понимаю. — Հասկանում եմ — Асканум эм
  • Хорошо. — Լավ — Лав
  • Ничего. — Ոչինչ — Вочинч
  • Не бери в голову! — Ոչինչ, բան չկա — Вочинч, бан чка
  • Далеко от города? — Քաղաքից հեռո՞ւ է — Кахакиц херу э?
  • Сколько стоит? — Ի՞նչ արժե — Инч аржэ
  • Как долго? — Ինչքա՞ն է տևելու — Инчкан э тевелу?
  • Сюда, пожалуйста. — Խնդրում եմ այս կողմ — Хндрум эм айс кохм
  • Кого спросить? — Ու՞մ կարող եմ հարցնել — Ум карох эм арцнел?
  • Не понимаю. — Չեմ հասկանում — Чем асканум
  • Извините, я не расслышал. — Ներեցեք, չլսեցի — Нерецек, члсеци
  • После вас. — Ձեզանից հետո — Дзезаниц хэто
  • Здесь сильное движение. — Այստեղ երթևեկությունը ծանրաբեռնված է — Айстех ертевекуцюне цанрабернвац э
  • Я заблудился. — Ես մոլորվել եմ — Ес молорвел ем
  • Вы говорите по-русски? — Դուք խոսու՞մ եք ռուսերեն — Дук хосум ек русерен?
  • Доброе утро! — Բարի լույս — Бари луйс
  • Добрый день! — Բարի օր — Бари ор
  • Добрый вечер! — Բարի երեկո — Бари ереко
  • Спокойной ночи. — Բարի գիշեր — Бари гишер
  • Привет! — Ողջույն — Вохчуйн
  • Привет — Բարև — Барев (разг.)
  • Здравствуйте. — Բարև ձեզ — Барев дзез
  • Давайте встретимся в фойе. — Հանդիպենք սրահում — Андипенк срахум
  • Приятно познакомиться. — Հաճելի էր ծանոթանալ — Ачели эр цанотанал
  • Буду рад Вас снова видеть. — Ուրախ կլինեմ նորից հանդիպել — Урах клинем нориц андипел
  • Я женат (замужем). — Ես ամուսնացած եմ — Ес амуснацац эм
  • Я холост (не замужем). — Ես ամուսնացած չեմ — Ес амуснацац чем
  • Как Ваши дела? — Ինչպե՞ս են գործերը — Инчпес ен горцере?
  • Как успехи? — Ինչպե՞ս եք — Инчпес ек?
  • Какие новости? — Ի՞նչ նորություն կա (Ի՞նչ կա) — Инч норуцюн ка? (Инч ка?)
  • Давно вас не встречал. — Վաղուց ձեզ չեմ հանդիպել — Вахуц дзез чем андипел
  • Как ваше имя? — Ձեր անունն ի՞նչ է — Дзер анунн инч э?
  • Вот моя визитная карточка. — Սա իմ այցեքարտն է — Са им айцекартн э
  • Познакомьтесь с моим мужем (моей женой). — Ծանոթացեք իմ ամուսնու (կնոջ) հետ — Цанотацек им амусну (кеноч) эт
  • Передавайте мои наилучшие пожелания Вашей матери. — Փոխանցեք ձեր մայրիկին լավագույն մաղթանքներս — Поханцек дзер майрикин лавагуйн махтанкнерес
  • Передавайте привет Армену. — Բարևեք Արմենին — Баревек Арменин
  • Спасибо, с удовольствием. — Շնորհակալ եմ, հաճույքով — Шноракал ем, ачуйков
  • С большим удовольствием. — Մեծ հաճույքով — Мец ачуйков
  • До свидания. — Ցտեսություն — Цтесуцюн
  • До встречи. — Կտեսնվենք — Ктеснвенк
  • До скорой встречи. — Մինչ հանդիպում — Минч андипум
  • Счастливо. — Հաջողություն — Аджохуцюн
  • Не пропадай. — Չկորչես — Чкорэс
  • С нетерпением жду нашей следующей встречи. — Անհամբեր սպասում եմ մեր հաջորդ հանդիպմանը — Анамбер спасум ем мер аджорд андипмане

Հատուկ և հասարակ գոյականներ,հատուկ անունների կազմությունն ու ուղղագրությունը,08․11․23-10․11․23

liahovhannisyanblogԹողնել մեկնաբանություն

Կազմիր տրված բառերի հոգնակին:
Ուղեբեռ-ուղեբեռներ, փունջ-փնջեր, անձրև-անձրևներ, տղամարդ-տղամարդիկ, գամփռ-գամփռեր, սպա-սպաներ, ակումբ-ակումբներ, արկղ-արկղեր, գառ-գառներ, ֆիդայի-ֆիդայիններ, օդաչու-օդաչուներ, վիպասան-վիպասաններ, հարս-հարսներ, վաճառատուն-վաճառատներ, եղնիկ-եղնիկներ, ժամացույց-ժամացույցներ, իտալացի-իտալացիներ, թի-թիեր, պատշար-պատշարներ, մատենագիր-մատենագիրներ, դուռ-դռներ, սանր-սանրեր, սկյուռ-սկյուռներ, հողագործ-հողագործներ, նուռ-նռներ, գինի-գինիներ, սիրտ-սրտեր, ծառաբուն-ծառաբներ, ձու-ձվեր, պատճեն-պատճեններ, տետր-տետրեր, ծունկ-ծնկներ, զեբր-զեբրեր:
2.Արտագրիր մեծատառով գրելով համապատասխան բառը:
Նոր Արեշ, Մխիթարյան միաբանություն, Հայկական Լեռնաշղթա, Խաղաղ Օվկիանոս, Տրդատ Երրորդ, Բերինգի նեղուց, Սասունցի Դավիթ, Արագածոտնի մարզ, Ռուսաստանի Դաշնություն, Վայոց Ձորի մարզ, Տիգրան Մեծ, Սևանա լիճ, Երևանի նահանգ,Արտաշես Բարեպաշտ, Նորքի զանգված, Բարձր Հայք, Միջին Ասիա, Հայաստանի Հանրապետություն, Նոբելյան մրցանակ, Բալկանյան թերակղզի:
3.Յուրաքանչյուր բառաշարքում ընդգծիր եզակի թվով հինգ գոյական:
ա. լրաբեր, գիշակեր, աղանդեր, բուլդոզեր, տարբեր, եթեր, առընթեր, դասընկեր, դարիվեր:
բ. կայքեր, պատկեր, ավեր, լապտեր, թխահեր, թիեր, պատվեր, լվեր, ստվեր, ուլատեր:
գ. տանտեր, աներեր, գիշեր, կրտսեր, թթվասեր, անտեր, հրավեր, բնավեր, նվեր:
4. ա և բ շարքերից գտիր համապատասխան զույգերը:
ա. նախիր, վտառ, երամակ, երամ, նավատորմ, պարս, դեղորայք, առականի:
բ. շատ դեղեր միասին, ձիերի խումբ, մեղուների խումբ, բոլոր նավերը միասին, առակների հավաքածու, ձկների խումբ, կովերի խումբ, թռչունների խումբ:

Դեղորայք-շատ դեղեր միասին

առականի-առակների հավաքածու

նավատորմ-բոլոր նավերը միասին

վտառ-ձկների խումբ

երամակ-ձիերի խումբ

երամ-թռչունների խումբ

նախիր-կովերի խումբ

4․Տրված խմբերի գոյականները հոգնակի դարձրո՛ւ և բացատրի՛ր օրինաչափությունը:

Ա. Ուժ, տարր, ծով, նավ, կույտ, բերդ, շենք:

Բ. ճանապարհ, գաղտնիք, հրաշք, մեքենա, շրջան, շինություն, նավահանգիստ:

Գ. Գառ, դուռ, մատ, մուկ, թոռ, ձուկ, լեռ, բեռ:

Դ. Աստղ, արկղ, վագր, անգղ, սանր:

Ե. Ծովածոց, սուզանավ, դաշտավայր, շնագայլ, հեռագիր, լրագիր:

Զ. Քարտաշ, գրագիր, լեռնագործ, բեռնակիր:
Է. Մարդ, կին:

5․Փակագծում տրված բաոերը հոգնակի՛ դարձրու և համապատասխան ձևով գրի՛ր կետերի փոխարեն:

Մրցող … (լաստանավ) մաքուր էին ու զարդարված գույնզգույն լաթերով:
… (հարթավայր) գարնան հորդացումների ժամանակ գետերը կարող են հակառակ ուղղությամբ հոսել:
… (օդերևութաբան) զգուշացնում են քաղաքին սպառնացող նոր ցիկլոնի մասին:
Գետում ջրի մակարդակը բարձրացել էր … (սառցադաշտ) պատճառով:
Ջրի հոսանքը դանդաղեցնում են հատակին լցված … (քարակույտ):
Աշխարհի գեղեցիկ… (ջրվեժ) մեկը` Վիկտորիան, անցյալ դարում է հայտնագործվել եվրոպացիների կողմից:
Շատ … (ծովախորշ) վերածվել են ցամաքի:

6․Բառակապակցությունն անվանել մեկ բառով:

Օր․՝ յոթ գլխով- յոթգլխանի,․․․

ստրուկի մտքով, լի և առատ, կյանքի հյութ, ցավից լլկված, մոլոր մտքով, սուր ընթացող, խելքը կորցրած, նոր հայտնված, մենակ ապրող, խիստ բարքով, երկար ապրող, նոր եկած, աչքին հաճելի: