Զատիկ կամ Հիսուս Քրիստոսի հրաշափառ Հարության տոն (եբրայերեն՝ פסח ‎ նշանակում է անցում, զատում, բաժանում, հեռացում, հին հունարեն՝ πάσχα, լատիներեն՝ Pascha), քրիստոնյա եկեղեցիների, այդ թվում նաև Հայ Առաքելական Եկեղեցու հնագույն և գլխավոր տոնը, հինգ տաղավար տոներից մեկը։

Սկիզբ է առնում հրեաների կողմից այսօր նշվող Պասեք տոնից, որի ժամանակ ըստ քրիստոնեական դավանանքի 1-ին դարում (ստույգ թվականը վիճելի է՝ 27-33 թթ. միջև ընկած ժամանակաշրջանում) Երուսաղեմում խաչվել և հարություն է առել Հիսուս Քրիստոսը։ Պասեքը հրեաների կողմից ինչպես նախկինում այնպես էլ այսօր տոնվում է ի նշան եգիպտական գերությունից ազատագրման և մասնավորապես Հին Կտակարանում նկարագրվող այն դրվագի, երբ Աստվածը նոխազի արյան միջոցով զատեց իր ժողովրդին եգիպտացիների վրա ուղարկված աղետից՝ անդրանիկ զավակների կոտորածից։ Համաձայն քրիստոնեական ուսմունքի՝ այդ իրադարձությունը նախանշան էր Հիսուս Քրիստոսի (Գառն Աստծո) կամովին մահվան ընդունման և իր արյան հեղման՝ հանուն մարդկության փրկության։ Քրիստոնեական եկեղեցիները Հիսուս Քրիստոսի հարությունը տոնում են որպես Զատիկ, որովհետև ըստ քրիստոնեական ուսմունքի Քրիստոսն է հավիտենական այն զոհը կամ պատարագը, որի միջոցով մարդն ստանում է մեղքերի թողություն, ապա՝ կյանք և հարություն։ Պողոս առաքյալը Հիսուսին այդպես էլ կոչում է՝ Զատիկ, «…քանզի Քրիստոս՝ մեր զատիկը, մորթվեց…» (Ա Կորնթ. 5.7–8)^[1]։

Զատիկը շարժական տոն է, այսինքն յուրաքանչյուր տարի նրա նշման օրը փոխվում է։ Հայ առաքելական եկեղեցին այն նշում է գարնան գիշերհավասարին հաջորդող լուսնի լրման առաջին կիրակի օրը, որն ընկնում է մարտի 20-ից հետո մինչև ապրիլի 24-ը (35 օր) ժամանակահատվածի վրա։

Զատկին նախորդում է Ավագ շաբաթը։ Զատկի հետ առնչվող գլխավոր արարողությունները սկսվում են Ավագ շաբաթվա շաբաթ օրը և ավարտվում երկուշաբթի։ Շաբաթ երեկոյան մատուցվում է Քրիստոսի հարության ճրագալույցի կամ ճրագալույսի պատարագ, որով վերջանում է Զատկին նախորդած յոթ շաբաթ տևած Մեծ Պասի շրջանը։ Պատարագի ավարտին հավատացյալները միմյանց ողջունում են «Քրիստոս հարյավ ի մեռելոց» ավետիսով և ստանում «Օրհնյալ է հարությունը Քրիստոսի» պատասխանը։

Ժամերգություն է տեղի ունենում և Պատարագ մատուցվում և բուն զատկական Կիրակի օրը։

Նանե, իմաստության և ողջախոհության դիցուհին հայոց հեթանոսական կրոնում։

Համարվել է Արամազդի դուստրը։ Նույնացվել է հունական Աթենաս դիցուհուն։ Նանեի տաճարը, որը եղել է Թիլ ավանում, ավերել է Գրիգոր Լուսավորիչը՝ Հայաստանում քրիստոնեությունը տարածելու ժամանակ։ Հունական դիցաբանության մեջ կա Նանեի անվամբ հավերժահարս (համարվել է Սանգարիս գետի դուստրը և ծննդաբերության ոգին)։ Հայոց դիցարանի ազդեցիկ դիցուհիներից է Արամազդի դուստրը՝ Նանեն՝ ընտանիքի պահապանը, իմաստության, ողջախոհության և ռազմի աստվածուհին։ Նանեի պաշտամունքը սերտորեն կապված էր Անահիտի պաշտամունքի հետ։ Նանեի տաճարը Եկեղյաց գավառի Թիլ ավանում էր՝ Անահիտի տաճարի մոտակայքում։ Հիմա էլ հաճախ մեծ մորը՝ տատին, ասում են նաև նանե, նան, որը վկայում է Նանե դիցուհու՝ մարդաստվածության հետ կապի և ժողովրդի մեջ նրա անվան ու պաշտամունքի տարածվածության մասին։

Բարև ձեզ , մենք այսօր դասարանով գնացինք Մատենադարան:Այնտեղ կային շատ հին գրքեր:Տեսանք մեծ և փոքր գրքեր:Տեսանք բժշկական բույսեր և եթերայուղեր , հին գրքերից մի քանիսը ունեին արծաթե և ոսկե կազմեր:Ամենամեծ գիրքը կշռում էր 28 կիլոգրամ և կոչվում էր <<Մշո Ճառընտիր>> :

• 

Անծաոթ բառեր

այծյամ-եղջերուների ցեղին պատկանող կաթնասուներ կենդանի

Жаба. — Фуу, какой неприятный запах.

Роза. — Мой запах приятный только для чистых.

Жаба. — А кто ты такой вообше?

Роза. — Смотри на вверх, увидешь.

Жаба. — Лень поднимать голову скажы так.

Роза. — Если хочешь узнать кто я не ленись.

А внизу, между корнями куста, на сырой земле, как будто прилипнув к ней плоским брюхом, сидела довольно жирная старая жаба, которая проохотилась целую ночь за червяками и мошками и под утро уселась отдыхать от трудов, выбрав местечко потенистее и посырее. Она сидела, закрыв перепонками свои жабьи глаза, и едва заметно дышала, раздувая грязно-серые бородавчатые и липкие бока и отставив одну безобразную лапу в сторону: ей было лень подвинуть ее к брюху. Она не радовалась ни утру, ни солнцу, ни хорошей погоде; она уже наелась и собралась отдыхать.   Но когда ветерок на минуту стихал и запах розы не уносился в сторону, жаба чувствовала его, и это причиняло ей смутное беспокойство; однако она долго ленилась посмотреть, откуда несется этот запах.

Подумайте и напишите разговор между Жабой и Розой

5.04
Прочитайте текст и выполните задания:

Роза

Розовый куст, на котором расцвела  роза, рос в маленьком цветнике перед  домом. Она распустилась в хорошее  майское утро. Когда роза открывала  свои лепестки, утренняя роса оставляла  на них несколько чистых капель. Роза  как будто бы плакала. Но вокруг неё всё было так хорошо, так чисто и ясно в это  прекрасное утро, когда она в первый  раз увидела голубое небо. В цветнике было так спокойно. Если бы роза могла в самом деле плакать, то заплакала бы, но не от горя, а от счастья жить. Роза не могла говорить, она могла  только, склонив свою головку, разливать вокруг себя  приятный и свежий запах. Птицы и бабочки летали около розы, пчёлы жужжали  и садились иногда на неё. Потом прилетел соловей. Он сел на розовый куст и запел свою песню. Роза слушала  его пение и была счастлива.

Հալիկառնասում (ներկայիս Թուրքիայի Բոդրում քաղաքի մերձակայքում) էր գտնվում աշխարհի հրաշալիքներից հաջորդը՝ Մավսոլես թագավորի հոյակերտ դամբարանը, որը կառուցել էր նրա այրին՝ Արտեմիսը, մ. թ. ա. 353 թ-ին։ Առաջին հարկը, որտեղ տեղադրված էր Մավսոլեսի աճյունասափորը, ուներ 8,9 մ լայնություն, 42,3 մ երկարություն, 11,1 մ բարձրություն, իսկ դամբարանի ընդհանուր բարձրությունը 60 մ էր։ Դամբարանը կանգուն է եղել 1800 տարի։ Մավսոլեսի և նրա կնոջ արձանները պահվում են Բրիտանական թանգարանում։

1. Դուրս գրիր անծանոթ բառերը, բառարանի օգնությամբ բացատրիր:

Հուր-հրեղեն

հուր-հրեղեն — բացատրություն

[ածական, գոյական]
1. Չքնաղագեղ, չնաշխարհիկ (կին, աղջիկ):
2. Հրեղեն (նժույգի մասին):

դյուցազուն — բացատրություն

դյուցազունի, [գոյական, ածական]
Նույնն է՝
Դյուցազն:

1. Բացատրիր կյանքի աշնան օրերը- կյանքի հասուն օրեր, ծխի պես անցնել-աննկատ անցնել, ամպոտ ոտներ-իրակությունը չզգալ, հոգին ավանդել-մահանալ, իր կամքը լինի- թող կատարվի, զարմով դյուցազուն- , անմեռ մնալ-քարանալ արտահայտությունները:

1. Դուրս գրիր Մհերին վերաբերող տողերն ու արտահայտությունները:
2. Առյուծ Մըհերը, զարմով դյուցազուն,
3. Քառասուն տարի իշխում էր Սասուն.
4. Իշխում էր ահեղ, ու նըրա օրով
5. Հավքն էլ չէր անցնում Սասմա սարերով։
6. Ինչո՞ւ Մհերը ընդունեց «հուր-հրեղենի» առաջարկը: Կարծիքդ հիմնավորիր:
7. որովհետև ուզում եր զավակ ունենար:
8. Մհերի անունից պատմիր այս հատվածը:
9. Մի օր երերազումս հուր հրեղնը , եկավ ասաց որ զավակ կունենաս:

Posted on 16.10.2019

Կողմնացույց չլինելու պատճառով մենք երկար ժամանակ թափառում էինք անծանոթ ծովերում։

Մեր նավն անընդհատ շրջապատում էին շնաձկներ, կետեր և ուրիշ ծովային հսկաներ։

Վերջապես դեմ առանք այնպիսի մի ձկան, որն այնքան մեծ էր, այնքան մեծ, որ գլխի մոտ կանգնած, պոչը տեսնել չէինք կարողանում։

Երբ այդ ձուկն ուզեց ջուր խմել, բերանը բաց արեց, և ջուրը գետի նման նրա կոկորդը հոսեց՝ իր հետևից քարշ տալով մեր նավը։ Կարող եք պատկերացնել, թե մեր մեջ ինչ իրարանցում ընկավ։ Մինչև անգամ ես, որ այնքան քաջ եմ, էլի վախից դողդողացի։

Բայց ձկան փորի մեջ նավահանգստի պես խաղաղ էր։ Ձկան փորը լիքն էր նավերով, որ ագահ կենդանին վաղուց էր կուլ տվել։ Օ՜, եթե դուք գիտենայիք, թե ինչպիսի խավար էր այնտեղ։ Չէ՞ որ մենք չէինք տեսնում ոչ արև, ոչ աստղեր, ոչ լուսին։ Ձուկն օրական երկու անգամ էր ջուր խմում, և ամեն անգամ, երբ ջուրը նրա կոկորդն էր հոսում, մեր նավը բարձրանում էր հսկա ալիքների վրա։ Մնացած ժամանակ ձկան փորի մեջ չոր էր։

Երբ որ ջուրը ցամաքեց, ես ու նավապետն իջանք զբոսանքի։ Այստեղ մենք հանդիպեցինք ողջ աշխարհի ծովայինների՝ շվեդացիների, անգլիացիների, պորտուգալացիների։ Նրանց թիվը ձկան փորի մեջ տասը հազարի էր հասնում։ Նրանցից շատերն արդեն մի քանի տարի ապրում էին ձկան փորում։ Ես նրանց առաջարկեցի հավաքվել ու քննության առնել այս տոթ բանտից ազատվելու ծրագիրը։

Ինձ նախագահ ընտրեցին, բայց հենց այն րոպեին, երբ ես ժողովը բաց արի, անիծված ձուկն սկսեց նորից ջուր խմել, և մենք մեր նավերը փախանք։

Մյուս օրը կրկին հավաքվեցինք, և ես հետևյալ առաջարկն արի. երկու ամենաբարձր կայմերը իրար կապենք և հենց որ ձուկը բերանը բաց անի, դեմ տանք ծնոտներին։ Այն ժամանակ ձկան բերանը բաց կմնա, և մենք հեշտությամբ դուրս կգանք։

Առաջարկությունս անցավ միաձայն։

Երկու հարյուր ամրակազմ նավաստիներ կայմերը դեմ տվին ձկան ծնոտներին, և նա այլևս բերանը փակել չկարողացավ։ Նավերն ուրախ-ուրախ ձկան փորից դուրս լողացին։

Պարզվեց, որ այդ հսկայի փորում յոթանասունհինգ նավ է եղել, կարո՞ղ եք պատկերացնել, թե ինչ ահագին մարմին ուներ։

Կայմերն, իհարկե, թողինք ձկան բերանում, որ նա այլևս ոչ ոքի կուլ տալ չկարողանա։

Մենք դեպի ափն ուղղվեցինք, և ես շտապեցի ցամաք դուրս գալ, հայտնելով ուղեկիցներիս, որ այլևս ոչ մի ժամանակ և ոչ մի տեղ չեմ գնա, որ բավական են այն նեղությունները, որ կրեցի, իսկ այժմ հանգստանալ եմ ուզում։

Իմ արկածները շատ հոգնեցրել էին ինձ, և որոշեցի հանգիստ կյանք վարել։

1. Ավելացրու բառեր, որոնք պատասխանեն ինչպիսի՞ հարցին:

գեղեցիկ ճանապարհ

մեծ ձուկ

խելացի նավաստի

հետաքրքիր արկած

2. Մեկ բառով գրիր՝

արծաթով պատված-արծաթապատ
կարճ հասակ ունեցող-կարճահասակ
կանգ առնել-կանգնել
միտք անել-մտածել
արծաթով պատված-արծաթապատ

3.Շարունակիր ասացվածքները՝

Ով ինչ անի, իրեն կանի :

Ինչ որ ցանես, նա կհնձի.:

Թրի կտրածը կլավանա, լեզվի կտրածը չի լավանա:

4.Ինքդ բացատրիր հետևյալ բառերը՝

Քարաշեն-քարից շինած
անուշա համ-անուշ համով
ծաղկազարդ-ծաղկե զարդ
անտուն-առանց տուն

5.Գրի՛ր տրված բառերի հականիշները:

լույս-մութ
խելացի-անխելք
խոսել-չխոսել
բարի-չար
ամեն ինչ-ոչինչ
օգուտ-վնաս

6.Տեքստում ինչպե՞ս է նկարագրված մեծ ձուկը: ձուկը գունավոր էր և մեծ:

7.Ինչո՞ւ նավը հայտնվեց ձկան փորի մեջ՝(գ)

ա) Նավաստիները չէին նկատել ձկանը:

բ) Ձուկը սոված էր և կուլ տվեց նավը:

գ) Ձուկը ջուր խմեց, ջրի հետ նավն էլ հայտնվեց փորի մեջ:

դ) Պատճառը նշված չէ:

 8.Ի՞նչ առաջարկ արեց հեղինակը ձկան փորում վաղուց գտնվողներին, որ կարողանան դուրս գալ ձկան փորից:

երկու ամենաբարձր կայմերը իրար կապենք և հենց որ ձուկը բերանը բաց անի, դեմ տանք ծնոտներին։ Այն ժամանակ ձկան բերանը բաց կմնա, և մենք հեշտությամբ դուրս կգանք։

 9.Նավաստիներն ինչո՞ւ կայմերը թողեցին ձկան բերանում:

Այն ժամանակ ձկան բերանը բաց կմնա, և մենք հեշտությամբ դուրս կգանք։

 10.Ստեղծագործական աշխատանք

Գրի՛ր շարադրություն «Եթե ես հայտնվեի ձկան փորի մեջ» վերնագրով:

Բառերը բաժանիր բաղադրիչների, ապա նշիր տեսակը ըստ կազմության՝  ամառային,  հուշանվեր, ակնոց, կարիճ, արկղ, տարեկան, ամսական, ձեռագիր, հնչյունաբանական, մայրաքաղաքային, ձկնորս, վախկոտ, ժողով, տնային, ամառանոց, անվաչմուշկ,  բարձր, կառապան, որսորդ, պատուհան:

Ամառային-ամառ, ային

Հուշանվեր-հուշ,նվեր  բարդ

Ակնոց-ակն-ոց  ածանցավոր  բառ

Կարիճ-պարզ

Արկղ-պարզ

Տարեկան-տարի,ական-

Ամսեկան-ամիս-ական-ածանց

Ձեռագիր,ձեռ-գիր-ածանց

Հնյուչանական-հնչյուն-ա-բանականե
մայրաքաղաքային-մայր-քաղաք-ածանց 

ձկնորս-ձուկ-որս-ածանցավոր

վախկոտ-վախ-կ-ոտ-ածանցավոր

ժողով-պարզ

տնային-տան-ային-ածանցավոր

ամառանոց-ամառ-անոց-ածանց

անվաչմուշկ-անիվ-ա-չմուշք

բարձ-պարզ

կառպան-կառ-ա-պան

որսորդ-պարզ

պատուհան-պարզ

Օրինակ՝ ամառ+ային-ածանցավոր բառ

2.Եթե հնարավոր է՝ ցո՛ւյց տուր բառը կազմող մասերը:

Օրինակ՝ գրասեղան — գր (գիր) + ա + սեղան:
Պահարան — պահ + արան:
Դուռ — չի բաժանվում:

Բանջարանոց, աշակերտ, աշակերտական,  զլխավոր, կարմիր, դաշտամուկ, հյուր, հարստություն, կերառատ, վտանգ:

բանջարանոց-բանջար-անոս

աշակերտ-պարզ

աշակերտական-աշակերտ-ական

գլխավոր-գլուխ-ավոր

կարմիր-պարզ

դաշտամուկ-դաշտ-մուկ

հյուր-պարզ

հարստություն-հարուստ-ություն

կերառատ-կեր-առատ

վտանգ-պարզ

3.Բառերը բաժանիր բաղադրիչների՝ յուրաքանչյուրի դիմաց նշելով բառի տեսակը ըստ կազմության՝ այսօր, աշխույժ, մայրաքաղաքային, ականջօղ, հառաչանք, անտուն, աղբ, կարգապահություն:

այսօր-այս-օր-բարդ

աշխույժ-պարզ

մայրաքաղաքային-մայր-քաղաք-ածանց

ականջող-ականջ-ող-բարդ

հառաչանք-պարզ

անտուն-ան-տուն-ածանցավոր

աղբ-պարռ

կարգապահություն-կարգ-ա-պա-ություն-բարդ,ածանց