Բացե՛ք փակագծերը և հաշվե՛ք.
ա) 108 − (108 − 5)=5
բ) − 49 − (−49 + 2)=-2
գ) − 56 + (−98 + 56), =98
դ) 100 − (−5 + 100)=5
ե) (79 − 81) − (39 − 81)=40
զ) (−78 + 23) + (27 + 78)=50
է) (−39 + 15) − (5 − 39)=10
ը) (105 − 48) − (62 + 105)=-110

2.Համեմատման նշաններից ո՞րը պետք է դնել աստղանիշի փոխարեն, որպեսզի ստացվի ճիշտ համեմատում.

ա) ( –4 ) x ( +5 ) < 0,
բ) ( –2 ) x ( –3 ) x( +4 ) > 5,

գ) ( –9 ) x ( +1 ) x ( +8 ) < 0,
դ) ( –9 ) x ( –7 ) > ( +7 ) x ( +9 )։

3. Հաշվե՛ք.

ա) 2 x | –11 + 4 | – | +5 – 8 |, = +7-(-13)x2=-12
դ) | 8 – 4 + 2 | x | 7 – 7 |,-7|=-2×0=0

բ) 10 x | –2 + 1 | + 6 x | – 4 – 9 |, = +3+6x (+5) = +9 x(+5)= +45
ե) | 9 – 5 + 4 | ։ | –16 + 14 |,=8:(:30)=-240

գ) | 3 – 4 – 1 | x | 2 + 7 – 12 |, |= -2 x (-3)= +6
զ) | 25 + 6 – 1 | ։ | –17 + 4 + 8|:=30x(-29)=-870

1. Տեսակավորող Գլխարկի խոսքում կգտնես.
   • ուղղագրական սխալները,
   • կետադրական սխալները:

Գուցե մտածես` գեղեցիկ չեմ ես,

Եվ, կսխալվես, թե, տեսաց(ծ)ով դատես։

Երթվում եմ կոտրաց(ծ) ճարմանդովս միակ:

Որ չկա աշխար(հ)ում ինձ նման գլխարկ։

Բայց թե կասկած ես ու շատ փնտրտես,

Քիթս կկտրեմ, թե ուրիշը գտնես։

Դեն’ նետեք բերետ, փափախ ու կեպի՝

Գլխարկներ դատարկ, ապուշ, անհոք(գ)ի։

ԵՍ եմ այստեղ միայն կարեվ(և)որ, ամենագետ ու գլխավոր,

Գլխարկն եմ, ես անզուգական, իմաստուն ու զորավոր։

Տեսակավորող Գլխարկն եմ ես,

Գլխարկների արգ(ք)ան հեռատես․

Թե վստահես ու գլխիդ ինձ դնես,

Ճակադ(տ)ագիրդ այստեղ կտեսնես։

Դու երփ(բ)եք ինձնից ոչինչ չես թագ(ք)ցնի,

Դի՛ր գլխիդ, վստահ ու մի՛ վարանի(ր)։

Կասեմ քեզ շիտակ, թե ուր կգնաս,

Ինչ գործեր կանես, ում կ(ը)նկերանաս։

2. Կդիտես Հարրի Փոթերի մասին վիպաշարի թարգմանիչ Ալվարդ Ջիվանյանի հետ զրույցը՝ նվիրված Ջոան Ռոուլինգին և կպատասխանես հարցերին:

• Ի՞նչ նոր բառեր սովորեցիր զրույցը լսելիս: Բառարանների օգնությամբ կբացատրես քեզ համար անծանոթ, անհասկանալի բառերը: երկլեզու- Երկու լեզու իմացող, երկու լեզվով խոսող: բովանդակություն- իմաստ: տառադարձ-Տառադարձություն: սրփագրական- տեքստը մաքրել սխալներից: ուղղախուսական-Ուղղախոսություն՝ ճշմարտախոսություն պարունակող՝ հանդիսացող:
• Ի՞նչ նոր փաստեր, քեզ համար կարևոր, տպավորիչ տեղեկություններ իմացար: Որ հայերենում ինչու էնք գրում երկու ր և մեկ թ:
• Գրիր քո ամենահավանած, քեզ տպավորած խոսքերը:
• Դեն նետեք բերետ, փափախ ու կեպի՝
• Գլխարկներ դատարկ, ապուշ, անհոքի։

• Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով ր կամ ռ։
  • Վառվռուն, ախորժակ, մրմռալ, բառբառ, խրխռալ, գանգուր, կենսաթրթիռ, թրթուր, կառկառել, երկնակարկառ, սարսուռ, ճանկռել, դրդռալ, արժանի, ճռճռալ, արհամարհել, գրգիռ, խրճիթ, կրծել, խոշոր., խոժոռ, թրվռալ, խրթխրթալ, ծռմռել, փռփռալ, փռփրել, փորփրել, քրքրել։

Կար-չկար, մի բարի ու ծեր հրաշագործ կար։ Նա միշտ իր կարողություններն օգտագործում էր հմտորեն ու պատրաստակամորեն՝ երբեք չմերժելով ոչ մի հարևանի: Չցանկանալով բացահայտել իր զորության իրական աղբյուրը՝ ձևացնում էր, թե բուժիչ միջոցները, թուրմերը, կախարդական ըմպելիքները և հակաթույները իրենք իրենց են հայտնվում խոհանոցային կաթսայից, որին կոչում էր իր երջանիկ գդակը: Մարդիկ իրենց խնդիրներով նրա մոտ էին գալիս հեռուներից, իսկ ծեր հրաշագործը կաթսայի օգնությամբ վայրկենապես գործը ավարտին էր հասցնում:

Բոլորը սիրում էին բարի հրաշագործին: Ապրեց նա մինչ խոր ծերություն, իսկ հետո մահացավ՝ ողջ ժառանգությունը թողնելով միակ որդուն, որ իր բնավորությամբ լրիվ տարբերվում էր հորից: Նա այն կարծիքին էր, որ որ բոլոր նրանք, որոնք ունակ չեն հրաշագործության, ոչինչ չարժեն, ու հաճախ էր վիճում հոր հետ հարևաններին մշտապես օգնելու սովորության համար:

Հոր մահվանից հետո երիտասարդ հրաշագործը գտավ խոհանոցային, կախարդական կաթսայի մեջ կապոց, որի վրա գրված էր իր անունը: Ջահել հրաշագործը բացեց այն՝ հուսալով գտնել ոսկի, սակայն դրա փոխարեն հայտնաբերեց մի փափուկ տնային հողաթափ, այնքան փոքր, որ անհնար էր հանգնելը, դա էլ քիչ չէր՝ առանց զույգի: Հողաթափի մեջ մագաղաթի մի կտոր էր դրված հետևյալ խոսքերով. <<Հուսով եմ, տղա´ս, որ սա քեզ երբեք պետք չի գա>>։

Որդին նախատեց հորը, որ, ըստ իրեն, ծերությունից հավանաբար խենթացել էր: Նետելով հողաթափը՝ նա որոշեց օգտագործել նվիրական կաթսան աղբամանի տեղ:

Վիրավորված նրանից, որ հին կաթսայից բացի՝ իրեն էլ ոչինչ բաժին չհասավ, որդին թիկունք դարձրեց իր հարևաններից։ Շուտով հրաշագործի որդու մոտ սկսեցին հաճախել մարդիկ՝ իրենց տարբեր խնդիրներով։ Նախ եկավ մի տատիկ, որի թոռնուհու մոտ գորտնուկներ էին առաջացել։

-Ձեր լուսահոգի հայրը նրա համար հատուկ թուրմ էր պատրաստում այդ հին կաթսայի մեջ:

-Մի կո´ղմ քաշվիր,- գոռաց հրաշագործի որդին:-Ես ինչ գործ ունեմ ձեր գորտնուկների հետ:

Շրխկացնելով դուռը պառավի երեսին՝ նա լսեց տարօրինակ ձայն խոհանոցից։ Հոր կողմից կտակված կաթսայի վրա անսպասելիորեն ոտքեր էին աճել, և նա ամբողջովին ծածկվել էր գորտնուկներով։ Կաթսան, ահավոր աղմուկով ցատկոտելով, հետապնդում էր իր տիրոջը, և ոչ մի կախարդանք չէր օգնում նրանից ազատվելու հարցում։

Ապշահար հրաշագործը ցանկացավ մոտենալ դրան, բայց տհաճություն զգալով՝ միանգամից նահանջեց:

-Զզվելի է,-բղավեց նա:

Նախ փորձեց կաթսան վերացնել «Անհետացի´ր» կախարդանքով, հետո փորձեց մաքրել այն իր հրաշագործ զորությամբ, վերջում հուսահատ փորձեց ուղղակի դուրս շպրտել նրան իր տնից, բայց բոլոր փորձերն անհաջողության էին մատնվում:

Երբ հրաշագործը դուրս եկավ խոհանոցից, կաթսան հետևեց նրան, անգամ նրա հետևից բարձրացավ աստիճաններով՝ ամեն աստիճանին աղմուկով ցատկելով: Անտանելի աղմուկից երիտասարդ հրաշագործը ողջ գիշեր չկարողացավ աչք կպցնել. կաթսան նրա սենյակի հարևանությամբ անվերջ ցատկում էր ու աղմկում: Առավոտյան նույնը շարունակվեց:

Դուռը կրկին թակեցին: Մի զառամյալ ծերունի էր, որ կորցրել էր իր ավանակին։

-Մոլորվել է, կամ գողացել են, իսկ ես առանց նրա չեմ կարող ապրանքը շուկա հասցնել, ու այսօր ընտանիքս սոված կմնա:

-Իսկ ես հիմա էլ եմ սոված,-վրա տվեց կախարդն ու շրխկացրեց դուռը խեղճ ծերունու վրա:

Աղմուկ-աղաղակ բարձրացավ. կաթսան էր իր պղնձե ոտքով: Այժմ այդ աղմուկին էին խառնվել նաև ավանակի ու քաղցած մարդու ձայները:

-Լո´ւռ, ձա´յնդ,-բղավեց հրաշագործը, բայց ոչ մի մոգական ուժ չէր օգնում կաթսային լռեցնելու հարցում: Այն շարունակում էր ողջ օրը ցատկոտել տնով մեկ տիրոջ ետևից՝ ոչ մի քայլ բաց չթողնելով և ողջ ընթացքում գոռալով, աղմկելով:

Երեկոյան դուռը երրորդ անգամ թակեցին: Դռան շեմին կանգնած էր երիտասարդ գեղջկուհի և լալիս էր այնպես, որ սիրտը կտոր-կտոր էր լինում:

-Զավակս հիվանդացել է, վիճակը շատ վատ է: Օգնեք մեզ, խնդրում եմ: Ձեր հայրը միշտ ասում էր, որ ցանկացած հարցի դեպքում դիմենք իրեն:

Հրաշագործը դուռը նրա վրա էլ շրխկացրեց: Այդժամ պատժիչ կաթսան մինչև պռունկը լցվեց աղի արցունքներով, որոնք սկսեցին հեղել տունը: Կաթսան շարունակում էր աղմկել ու ցատկել տնով մեկ:

Այլևս ոչ ոք օգնություն չէր խնդրում հրաշագործից, բայց պատժիչ կաթսան նրան հաղորդում էր հարևանների հանդիպած բոլոր փորձանքների մասին, իսկ դրանք քիչ չէին: Ցատկոտան կաթսայի աղմուկին ավելացել էին մանկան լաց, շան ոռնոց և այլն:

Հրաշագործը չէր կարողանում քնել, սնվել սարսափելի կաթսայի պատճառով, որը ոչ մի կերպ իրեն հանգիստ չէր թողնում: Նրան անհնար է լռեցնել կամ դուրս վռնդել:

Վերջապես հրաշագործն էլ չդիմացավ: Գիշերվա կեսին դուրս թռավ տնից կաթսայի հետ և ողջ գյուղով մեկ բղավեց.

-Եկեք ինձ մոտ ձեր փորձանքներով և ցավերով: Ես բոլորիդ կբուժեմ, կզղջամ ու կօգնեմ, կմխիթարեմ: Հորիցս ինձ մնացել է մի մոգական կաթսա, թող բոլորիդ այն երջանկություն բերի:

Շնչակտուր վազում էր նա փողոցով՝ բուժիչ կախարդանք սփռելով աջ ու ձախ, իսկ կաթսան ցատկոտելով հետևում էր նրան:

Տներից մեկում քնած աղջնակի գորտնուկներն են անհետանում, մոլորված ավանակը վերադառնում է տիրոջ մոտ, հիվանդ երեխային օգնում է բուժիչ թուրմը. առավոտյան նա արթնանում է վարդագույն այտերով, առողջ ու զվարթ:

Հրաշագործը բոլոր ուժերով ջանում էր, դրան զուգահեռ կաթսան դառնում էր անաղմուկ, մաքուր ու փայլուն: Մայրամուտին հրաշագործը հարցրեց.

-Դե ի´նչ, կաթսա´:

Կաթսայից դուրս թռավ փափուկ հողաթափ ու հիանալի տեղավորվեց նրա պղնձե ոտքին: Հրաշագործի հետ նրանք տուն վերադարձան: Կաթսան հանգստացել էր. էլ չէր աղմկում:

Այդ օրվանից հրաշագործը հոր օրինակով միշտ օգնում էր գյուղի բնակիչներին, քանի որ արդեն վախենում էր, որ կաթսան նորից կհանի իր հողաթափն ու կսկսի աղմկել ու ցատկոտել ողջ տնով մեկ:

1. Կետադրել տեքստը:
   • Շահանդուխտը Իշխանի դուստրը, հրաշագեղ էր չքնաղ, նրա գեղեցկությունը զարմանք էր պատճառում տեսնողներին։ Նայողին թվում էր նյութեղեն չէ, այլ կարծես կերտված է, լիալուսնի նրբանուրբ շողերից, արևի թրթռուն, ճառագայթներից ու ծաղիկների անուշաբույր նեկտարից։
   • Մի օր երբ իշխանազուն օրիորդը ուղեկցող խմբով անցնում է մի ապառաժոտ վայրով, հանկարծ նկատեց զինյալներ անծանոթ կերպարանքներով։
   • Օրանջիայի ձորակում, ամեն գարնան մասրենիներն են ծաղկում, բացվում են վայրի վարդերը, դեղին, սպիտակ։ 
   • Այն ժամանակ երբ շեն էր, Մանասի խրճիթը, Օրանջիայի ձորակում մասրենիներ չկային:
2. Մգեցված բառերի բացատրությունները գրել: հրաշագեղ-, սքանչելի, արտակարգորեն գեղեցիկ: նյութեղեն- նյութից կազմված՝ բաղկացած: կերտված-ստեղծված: նրբանուրբ-չափազանց նուրբ, նրբագույն: նեկտարից-Շաքարային հյութից, որ արտադրում Է բույսերի նեկտարանոցը:, իշխանազուն-Իշխանանալը, իշխանացնելը: ապառաժոտ- քարոտ, քարքարոտ, ժայռոտ: զինյալներ-զինված:
3. Ընթերցում ենք Ջոան Ռոուլինգի հաջորդ հեքիաթը

Մի անգամ երեք եղբայրներ ճանապարհորդում էին։ Քայլում էին մթնշաղին երկար ու ծուռումուռ ճանապարհով։ Ու հասան նրանք գետի, որը խորն էր այնքան, որ քայլքով չես անցնի, ու արագահոս այնքան, որ չես լողա։ Բայց եղբայրները կախարդության արվեստի գիտակ էին։ Թափահարեցին կախարդական փայտիկները, ու կամուրջ հայտնվեց գետի վրա։ Երբ գետի կեսը անցել էին, թիկնոցի մեջ փաթաթվածը կտրեց նրանց ճանապարհը։ Ու Մահը խոսեց եղբայրների հետ։

Ճամփորդները միշտ խեղդվում էին գետում, Մահը վրդովված էր, որ չէր ստացել նոր զոհեր, բայց խորամանկեց․ ցույց տվեց, թե հիանում է նրանց հնարամտությամբ, ու ասաց, որ ի նշան իր հիացմունքի՝ եղբայրներից յուրաքանչյուրը պիտի ընդունի մի ընծա իրենից։ Ավագ եղբայրը ռազմատենչ էր։ Նա խնդրեց աշխարհի ամենահզոր կախարդական փայտիկը․ փայտիկ, որի տերը կհաղթի ցանկացած մենամարտում, փայտիկ, որը արժանի է մարդուն, ով հաղթել է Մահվանը։ Ու Մահը պոկեց թանթրվենու ճյուղը, որ աճում էր գետի ափին, սարքեց կախարդական փայտիկ ու տվեց ավագ եղբորը։ Միջնեկ եղբայրը գոռոզ էր։ Որպեսզի էլ ավելի ստորացնի Մահվանը, նա խնդրեց մեռածներին վերակենդանացնելու ուժ։ Ու Մահը վերցրեց գետի մոտ ընկած քարը, տվեց միջնեկ եղբորն ու ասաց, որ այն կարող է մեռածներին հետ բերել։ Հետո Մահը հարցրեց երրորդ՝ փոքր եղբորը` ինչ նա կուզեր։ Փոքրը ամենաիմաստունն էր եղբայրների մեջ, նա չէր վստահում Մահվանը։ Այդ պատճառով նա խնդրեց մի այնպիսի ընծա, որը հագնելով, նա կկարողանա տեղաշարժվել այնպես, որ Մահը չկարողանա հետեւել իրեն։ Մահը այլ ելք չուներ, ստիպված պոկեց սեփական անտեսանելի թիկնոցի մի մասը ու տվեց փոքրին։ Դրանից հետո Մահը մի կողմ կանգնեց ու թույլ տվեց եղբայրներին շարունակել իրենց ճանապարհը, նրանք գնացին՝ խոսելով իրենց հետ պատահած արկածի մասին ու հիանալով Մահվան ընծաներով։ Հետո եղբայրները բաժանվեցին, ու յուրաքանչյուրը գնաց իր ճանապարհով։

Առաջին եղբայրը մոտ մի շաբաթ ճամփորդելուց հետո հասավ մի գյուղի, որտեղ ապրում էր երիտասարդ կախարդը, ում հետ նա վիճել էր։ Բնականաբար, թանթրվենու կախարդական փայտիկով նա չէր կարող պարտվել մենամարտում, որը հետեւեց նրանց հանդիպմանը։ Մեռած կախարդին թողնելով գետնին` նա գնաց հյուրանոց ու սկսեց գլուխ գովել անհաղթ փայտիկի համար, որը ինքը ճանկել է Մահից։ Նույն գիշերը հենց ավագ եղբայրը, խմիչքից անզգայացած, քնեց, մի այլ կախարդ վնասեց նրան ու գողացավ փայտիկը։ Այսպես Մահը տարավ առաջին եղբորը։ Միջնեկ եղբայրը վերադարձավ տուն, որտեղ մենակ էր ապրում։ Հանեց քարը, որը մեռածներին վերականդանացնում է ու երեք անգամ պտտեց ձեռքում․ նրա առջեւ հայտնվեց աղջիկը, ում հետ ուզում էր ամուսնանալ, բայց ով մահացել էր անժամանակ։ Աղջիկը տխուր էր ու սառը, մի տեսակ, մեկուսի։ Չնայած նա վերադարձել էր կյանք, բայց նա չէր պատկանում այդ աշխարհին ու տանջվում էր։ Վերջիվերջո, երկրորդ եղբայրը, անհուսությունից խելագարված, վերջ տվեց իր կյանքին, որպեսզի կարողանա աղջկա հետ լինել։ Այսպես Մահը տարավ երկրորդ եղբորը։ Չնայած Մահը երրորդ եղբորը փնտրում էր տարիներով, այդպես էլ չկարողացավ գտնել նրան։ Ու միայն երբ նա բավականին ծերացել էր, փոքր եղբայրը հանեց անտեսանելի թիկնոցը ու փոխանցեց այն իր որդուն։ Հետո ողջունեց Մահվանը` ասես հին ընկերոջ, ու գնաց նրա հետ ուրախությամբ։ Ու նրանք, ինչպես հավասարը հավասարի, լքեցին աշխարհն այս։