1. Կատարե՛ք կոտորակների բաժանում.
    • 3/8 : 7/4=3x 7\8×4=21\32=39\720
    • 20/3 : 13/36=3\13×20\36=39\720
    • 9/35 : 3/7=35\3x9x=150\50
    • 121/63 : 11/9=63\11×121\9=1089\693
  2. Կատարե՛ք բաժանում.
    • 5/21 : 15/7=35\126
    • 18/25 : 6/75=3\5
    • 56/69 : 8/23=2\5
    • 11/72 : 5/24=2\9
  3. Կատարե՛ք բաժանում
    • 3 : 4/7=2\4
    • 12 :3/8=5\4
    • 8:5/12=5\5
    • 81:9/10=2\4
    • 12 : 48/17=8\5
    • 15 : 35/16=4\3
  4. Աստղանիշի փոխարեն ի՞նչ թիվ գրելու դեպքում կստացվի հավասարություն.
    • 5/6 x 5\8= 23/12
    • 8/9 x 5\5 = 18/3
    • 25/6 x 9\8 = 30/16
    • 14/5 = 7/10 x5\3
    • 32/21 = 66/49 x 2\2
    • 45/16 =15/44 x 5\8
  5. Գտե՛ք այն թիվը, որի՝
    • ½-ը հավասար է ¾
    • 5/9-ը հավասար է 2/3-ի
    • 36/11-ը հավասար է 5/2-ի
    • 7/3-ը հավասար է 125/91-ի
  6. Կատարե՛ք կոտորակների բաժանում և արդյունքը ստուգե՛ք բազմապատկումով.
    • 2/7 : 3/49
    • 8/25 : 4/5
    • 6/44 : 3/11
    • 144/45 : 12/9
  7. Երբ նավակն անցավ նավամատույցների հեռավորության 2/7-ը, մինչև ճանապարհի կեսին հասնելը նրան մնաց անցնելու ևս 21 կմ: Գտե՛ք նավամատույցների հեռավորությունը:
  8. Կատարե՛ք գորողությունները.
    • 5/11 : 75/22 + 4/3 x 7/5 – 2/3 : 5/7=459
    • 72/25 : 24/15 + 7/30 x 6/7 + 33/2 x 16/5=231
    • 10/3 : 15/4 + (3/7 + 13/35) x 21/2=321
    • (16/3-9/15) : 8/5 + (17/4 – 15/8) : 38/11=342

Մաիրենի

Ի՞նչ եմ լսում և տեսնում բանաստեղծությունը կարդալիս։բնություն և գարուն
Ի՞նչ եմ զգում բանաստեղծությունը կարդալիս։հուզվում եմ
Ի՞նչ մտքեր ծնվեցիր բանաստեղծությունը կարդալիս։որ գարունը ամենա գեղեցիկ եղանակնե
Ինչպե՞ս կվերնագրեի։Գարունը այնպե՛ս պայծառ

Ամառվա մի օր ուղեորները, կեսօրվա շոգից սաստիկ հոգնած, ճանապարհ էին գնում: Նրանք տեսան մի սոսի, մոտեցան և պառկեցին նրա ստվերում` հանգստանալու: Նայելով սոսու ոստերին` իրար մեջ խոսեցին.
— Բայց ախր անպտուղ է այդ ծառը և մարդկանց համար անօգուտ:
Սոսին նրանց տխրաձայն պատասխանեց .
 — Ապերախտ եք դուք, իմ հովանուց օգտվում եք և տեղնուտեղն էլ ինձ անպտուղ ու անօգուտ անվանում:
Այդպես էլ որոշ մարդկանց բախտը չի բերում. նրանք լավություն են անում մերձավորներին, բայց շնորհակալություն չեն ստանում: 

2․ Տրված բառերը բաղադրիչների (մասերի) բաժանիր՝ նշելով տեսակն ըստ կազմության՝ պարզ, բաղադրյալ(ածանցավոր, բարդ, բարդ ածանցավոր):  Օրինակ՝ անձրևոտ-անձրև(արմատ)+ոտ(ածանց)-բաղադրյալ բառ, ածանցավոր … 
 Արևամուտ, 

լուսավոր- լույս(արմատ)+ավոր (ածանց)

դուռ-դուռ(պարզ բառ)

կապիկ-2  վանկանի բառ

  անուշիկ-հատուկ անուն, ածական

 քաղաքապետ-քաղաք(արմատ )+ա+ պետ(արմատ)

 ուրախություն-ուրախ(արմատ)+ ություն (ածանց)

Հայրենագիտություն- Հայրենիք(արմատ)+ա+գիտություն(արմատ) 

 Ծիրանենի- Ծիրան(արմատ)+ենի. 

Ձմեռ- պարզ բառ: 

3․ Տրված դարձվածքները բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր:  Լուն ուղտ շինել, գլխի ընկնել, ականջ դնել, անուշ անել, բաժին հանել, սիրտը դող ընկնել 

 Լուն ուղտ շինե-Չափազանցնել

գլխի ընկնել-Հասկանալ

ականջ դնել-հաշվի առնել

 անուշ անել-ուտել

բաժին հանել-Որոշ մաս բաժին տալ

սիրտը դող ընկնել -Ահաբեկվել

4․ Առանձնացրու գոյականները։   

Ծիրանենի, մեծ, կարմիր, աղջիկ, լիճ, չար, օրորոց, չարություն, անխիղճ, բարկացկոտ,
 Անի, տուն, առյուծ, գունավոր, գազարագույն, հեռախոս, Հայաստան, հետաքրքիր, վարդ, 
Վարդուհի, ճաշոտ, ալիք, հզոր, բարձր, մարտ, մարտակառք, կառապան, հմուտ, մարտական,  հեծանիվ,  պատմություն, պատմական, թռչուն, թռիչք, խիզախ, բարի: 

7.5

  1. Ստուգե՛ք տեղափոխական օրենքը կոտորակների բազմապատկման համար՝ որպես օրինակ վերցնելով կոտորակների հետևյալ զույգերը.

Օր. ½ և ¾

½ x ¾ = 1 x3 /2 x 4=3/8=½և

¾ x ½ = 3x 1 / 4 x 2 =  3/8

3/8 = 3/8=3×3\8×8=9\64

  • 12/39 և 53/72=12×53\39×72=636\2 808
  • 83/56 և 93/72=83×93\56×72=7 719\4 032
  • 39/14 և 424 593=14×424\39×593=5 936\23 205
  • 82/67 և 225/737=82×225\67×737=18 450\49 379
    1. Ստուգե՛ք զուգորդական օրենքը կոտորակների բազմապատկման համար՝ որպես օրինակ վերցնելով կոտորակների հետևյալ եռյակները.

Օր. ½, ¾ և 5/6

(½ x ¾) x 5/6 = 3/8 x 5/6 = 15/48

½ x (¾ x 5/6)= ½ x 15/24 = 15/48

15/48 = 15/48

  • 8/3 , 7/5 և ½
  • 5/16, 3/7 և 19/8
  • 17/2, 3/16 և 25/27
  • 51/8, 4/9 և 23/64
    1. Օգտագործելով տեղափոխական և զուգորդական օրենքները կոտորակների բազմապատկման համար, հաշվե՛ք.
  • 5 x ¾ x 1/5
  • 2/3 x 15/17 x 3/2
  • 5/9 x 14 x 3/5
  • 8 x 11/7 x 7/8
    1. Գտե՛ք արտահայտության արժեքը.
  • (2/7 + 5/21) x 63 + ¼ x (8/7 – 3/14)=124
  • (7/12 +5/18) x 24 – 3/5 x 25/2=130
  • (7/9 – 5/36) x 1/23 + (11/3 – 4/9) x 27=230
  • 12/5 x 25/3 x 4/5 + 2/3 x ¼ x 72=129
    1. Աստղանիշի փոխարեն գրե՛ք այն թիվը, որի դեպքում կստացվի հավասարություն
  •  12\9+ 9/16 = 25/24
  • 10\8+ 8/21 = 25/49
  • 12\5-5/6 = ¾ -1/2
  • 11\9-9/10 = 8/7 -11/21
    1. Կոտորակը նախ կրճատել են 3-ով, ապա՝ 5-ով և վերջապես՝ 6-ով: Կրճատվու՞մ է արդյոք այդ կոտորակը 90-ով: 
    2. 3x5x6x90=6 906
    3. Երկու ներկարար պետք է ներկեին 120 մ երկարությամբ ցանկապատը: Մինչև կեսօր առաջին ներկարարը կատարեց ամբողջ աշխատանքի ½-ը, իսկ երկրորդը՝ 1/3-ը: Ի՞նչ երկարություն ուներ ցանկապատի դեռ չներկված մասը:
    4. 120×1\2×1\3=1×1=2\2×3=6\120
    5. Խանութում ստացան 50 ձեռքի ժամացույց՝ մի մասը երեք սլաքով, մյուս մասը երկու սլաքով: Բոլոր ժամացույցների սլաքների քանակը 123 էր:
    6. 50×123=6 150

մաթեմ

  1. Գումարը գրի՛ առեք արտադրյալի տեսքով.
    • 1/5 + 1/5 + 1/5 + 1/5=4\5
    • 2/3 + 2/3 + 2/3 + 2/3 + 2/3=10\3
    • 4/3 + 4/3 + 4/3 + 4/3=16\3
    • 7/2 + 7/2 + 7/2=21\6
  2. Արտադրյալը գրի՛ առեք գումարի տեսքով.
    • 5 . ½=5\2
    • 3 . 5/2=15\2
    • 4 . 6/7=24\7
    • 2/5 . 2=4\5
    • 4/9 . 5=20\9
    • 2/3 . 7=14\3
  3. Կատարե՛ք բազմապատկում.
    • 3/7 . 5/2=15/14
    • 8/3 . 9/4=73/12
    • 5/9 . 7/4=35\36
    • 6/7 . 3/8=18\56
    • 2/9 . 6/17=12\153
    • 10/7 . 3/8=30/56
    • 4/5 . 21/16=84/80
    • 15/4 . 5/3=75/12
    • 12/17. 31/27=372/459
    • 56/59 . 13/8=718/453
    • 25/23 . 69/70=1725/1410
    • 44/37 . 111/11=4884/407
  4. Կատարե՛ք գործողությունները
    • /2 . 7/8 + ¾ . 9/5= 35/16+27/20= 5×35/5×16+27×4/20×4=175/80+108/80=281/80
  5. 3/8 . 5/6 + 17/6 . 9/10=15/48+153/60= 5×15/48×5+4×153/60×4= 75/240+612/240=678/240
  6. 11/2 . 13/12 + 5/24 . 3/2=143/24+15/48=2×143/24×2+1×15/48×1=286/48+15/48=301/48
  7. 81/16 . 8/5 -3/20 . 11/4=648/80-33/80=615/80
  8. 35/4 . 79/15 – 21/3 . 5/4=2765/60-105/12= 2765×1/60×1-105×5/12×5= 2765/60-525/60=2240/60
  9. 13/4 . 68/7 – 97/49 . 9/8=884/28-873/392=14×884/14×28-873×1/392×1=12376/392-873/392=11503/392
  10. Ուղղանկյան լայնությունը 5/2 սմ է, իսկ երկարությունը լայնությունից 7 անգամ մեծ է: Գտե՛ք ուղղանկյան պարագիծն ու մակերեսը:
  11. Թիվը ներկայացրե՛ք երկու սովորական կոտորակների արտադրյալի տեսքով:
    • 12/85
    • 1/16
    • 72/35
    • 8/9
    • 24/75
    • 32/65
  12. Կատարե՛ք գործողությունները:
    • 2/5 . (1/2 + ¾ + 1/8)=2/5x (1×4/2×4+3×2/4×2+1×1/8×1=4/8+6/8+1/8=11/8)=2/5×11/8=22/40
  13. 3/7 . 2/4 + 5/2 . 3/14=6/28+15/28=21/28
  14. 7/3 . 9/4 + 9/4 . 5/12=63/12+45/48= 63×4/12×4+45×1/48×1= 252/48+45/48= 297/48
  15. 7/12 . 12/7 – 11/17 . 17/11= 84/84-187/187=
  16. Կրճատե՛ք կոտորակները
    • 72/60
    • 44/99
    • 30/12
    • 84/66
    • 132/81
    • 169/26
  17. Գտե՛ք ուղղանկյունանիստի ծավալը, եթե նրա բարձրությունը 8 սմ է, իսկ հիմքը քառակուսի է, որի կողմը երկու անգամ փոքր է ուղղանկյունանիստի բարձրությունից:
  18. Կոտորակները բերե՛ք ընդհանուր հայտարարի.
    • 6/21, 23/14 և 8/49
  19. 4/121, 3/88 և 5/11
  20. 71/64, 5/80 և 32/72
  21. 13/36, 15/54 և 3/18
  22. Մի ծորակը ավազանը լցնում է 7 ժամում, իսկ մյուսը՝ 5 ժամում: Ավազանի ո՞ր մասը կլցվի 1 ժամում, եթե երկու ծորակներն էլ բացվեն:

ՄՈՎՍԵՍ ԽՈՐԵՆԱՑԻ

Մովսես Խորենացին ծնվել է 5-րդ դարի սկզբին՝ մոտ 410թ.-ին, Տարոն գավառի Խորնի կամ Խորոն գյուղում: 15-16 տարեկան հասակում, նրան ուղարկում են Վաղարշապատ, որտեղ էլ նա աշակերտել է Մեսրոպ Մաշտոցին և Սահակ Պարթևին: Հայերենից բացի նա տիրապետում էր նաև հունարենին և ասորերենին:

431 թ.ին ուսուցիչները նրան այլ աշակերտների հետ ուղարկել են Եգիպտոսի Ալեքսանդրիա քաղաք՝ «իսկական ճեմարանում կատարելագործվելու»։ Այստեղ նա սովորել է օտար լեզուներ, հատկապես հունարեն, յուրացրել է փիլիսոփայություն, քերթողական արվեստ, երաժշտություն, ճարտասանություն, աստվածաբանություն, պատմություն։ Այստեղ մոտ 5- 6 տարի ուսանելուց հետո Խորենացին  իր ընկերների հետ ճանապարհվում է դեպի Հունաստան։ Սակայն ծովային սաստիկ քամիները նրանց նավը քշում են դեպի Իտալիայի ափերը։ Հռոմի սրբավայրերը այցելելուց հետո նրանք մեկնում են Աթենք: Աթենքում ձմեռն անցկացնելոց հետո նրանք գարնանը վերադառնում են Հայաստան: Սակայն ցավոք Խորենացին հայ երիտասարդների հետ տեղ է հասնում Սահակ Պարթևի և Մեսրոպ Մաշտոցի մահվանից՝ 440 թ.- ի փետրվարից հետո։ Այս առիթով Խորենացին անկեղծ ու խոր հուզմունքով է արտահայտում իր ապրումները. «Նույնիսկ չհասա տեսնելու նրանց աչքերի փակվելը, լսելու նրանց վերջին խոսքն ու օրհնությունը»։

Խորենացին զբաղվել է գրական աշխատանքով, աչք փակելով իր հանդեպ եղած անտարբերությանն ու հալածանքներին: նա թարգմանություններ է կատարել, գրել ինքնուրույն երկեր: Մովսես Խորենացին լինելով հայ միջնադարյան պատմագրության Պատմահայրը, գրել է Պատմություն հայոց աշխատությունը, որը միջնադարում եղել է ազգային ինքնաճանաչման, քաղաքական- հայրենասիրական դաստիարակության ուսումնական ձեռնարկ: Հայ սերունդները մեծարել նրան «Պատմահայր», «Մեծն Մովսես», «Քերթողահայր»,«Տիեզերահռչակյալ» և այլ պատվանուններով։ Այս աշխատության մեջ կան նաև որոշ կեսագրական տեղեկություններ Խորենցու կյանքից, որոնք լրացվում են որոշակի հիշատակություններով ու ավանդույթներով: Այդ ավանդույթները, որոնք ամենայն հավանականությամբ հիմված են պատմական հիմքերի վրա Խորենացուն համարում են նաև նշանավոր երգիչ, երաժիշտ, բանաստեղծ: Այս տեսանկյունից հատկապես աչքի է ընկում  «Յաղագս սրբոց վարդապետացն հայոց Մովսէսի և Դաւթի» գրվածքի մի պերճախոս հատվածը: Ինչպես հայտնի է Հայաստան վերադառնալուց հետո պատմահայրը վարում է զրկանքներով լի կյանք, ինչպես նաև նա հնարավոր ամեն ինչ անում է իր ինքնությունը թաքցնելու համար, նրան շատ անգամներ փնտրում է Գյուտ Արահեզացի կաթողիկոսը, սակայն ապարդյուն, նա նրան չի գտնում: Բայց մի անգամ անգամ Խորենացին պատահաբար մասնակից է լինում ի պատիվ կաթողիկոսի կազմակերպված հանդեսին, ներկաները խնդրում են նրան մի բան երգել հայրապետի համար, և ծերունի պատմիչը ապշեցնում է բոլորին իր գեղեցիկ ձայնով, կատարման արվեստով ու ստեղծագործությամբ, երգելով «Ո՜վ արքայակերպ, տէր քահանայապետ» մեղեդին։ Վարկած կա, որ իր կյանքի մայրամւտին Խորենացին ստացել է Եպիսկոպոսական աստիճան: Մեզ հասած տեղեկությունների համաձայն նա մահացել է 490- ական թվականների սկզբին հիվանդության ու աղքատության մեջ:

1993 թ-ին սահմանվել է ՀՀ «Մովսես Խորենացի» մեդալ:

Մովսես Խորենացու անունով Երևանում և ՀՀ այլ քաղաքներում կոչվել են փողոցներ, բուհ, կանգնեցվել են նրա հուշարձանները: Գրչագիր գանձարաններում «Մովսես քերթող»-ի անունով պահպանված է երկու տաղ. մեկը նվիրված Տրդատ թագավորին, մյուսը՝ Գրիգոր Լուսավորչին։ Իսկ շարականների հեղինակների միջնադարյան ցուցակներում Խորենացուն հատկացվում են բազմաթիվ ստեղծագործություններ։