1. Կառուցվածքային ի՞նչ առանձնահատկություններ ունեն ջրիմուռները։ Ջրիմուռները լինում են միաբջիջ, գաղութային և բազմաբջիջ։ Միաբջիջ ջրիմուռներ են քլամիդոմոնադը և քլորելան։ Գաղութային ջրիմուռ է պլևրոկոկը։ Բազմաբջիջ ջրիմուռներ են սպիրոգիրան, ուլոտրիքսը և լամինարիան։
2. 2. Ի՞նչ միաբջիջ կանաչ ջրիմուռներ են ձեզ հայտնի։ Քլամիդոմոնադը և քլորելան։
3. 3. Ինչու՞ են ամենախորը տեղերում բնակվում կարմիր ջրիմուռները։ 100−200 մ ջրային խորություններում լույսը գրեթե չի թափանցում, և կարմիր գունանյութերը օգնում են առավելագույնս կլանել թափանցող լույսը: Այստեղ ապրում են կարմիր ջրիմուռները:
4. 4. Ի՞նչ օգուտ են ստանում մարդիկ ջրիմուռներից։ Ջրիմուռները օգտագործվում են որպես անասնակեր և պարարտանյութ, իսկ որոշ տեսակներ որպես սնունդ են ծառայում մարդկանց համար: Դրանք հարուստ են յոդով, ածխաջրերով և վիտամիններով:

1. Ի՞նչ է վիրուսը։
2. Վիրուսը ոչ բջջային կառուցվածք ունեցող հարուցիչ է:
3. Ինչպե՞ս են բազմանում վիրուսները։
4. Վիրուսները բազմանում են միայն կենդանի բջիջների ներսում։ 
5. Նշել վիրուսների և բակտերիաների նմանությունները և տարբերությունները: Բակտերիաները 100 անգամ ավելի մեծ են, քան վիրուսները: Հաշվի առնելով, որ երկու դեպքում էլ դրանք անտեսանելի են մարդու աչքի համար և կարող են հայտնաբերվել միայն հատուկ մանրադիտակով: Մանրէները կարելի է տեսնել օպտիկական մանրադիտակով, մինչդեռ վիրուսները կարող են հայտնաբերվել միայն էլեկտրոնային մանրադիտակով ՝ օգտագործելով էլեկտրամագնիսական ոսպնյակներ:Վիրուսներն ու բակտերիաները ունեն մանրադիտակային չափսեր, գտնվում են գրեթե յուրաքանչյուր մակերևույթի վրա և հանդիսանում են բազմաթիվ հիվանդությունների պատառ: Բայց դրանք նույնը չեն:
6. Մարդու ի՞նչ վիրուսային հիվանդություններ գիտեք։
7. Ջրծաղիկ, գրիպ և այլն:

1. Ի՞նչ կառուցված ունեն  գլխարկավոր սնկերը:
   Գլխարկավոր սնկերը կազմված են սնկամարմնից, ոտիկից, պտղամարմնից և գլխարկից:
2. Ի՞նչ է իրենից ներկայացնում սիմբիոզը:
   Սնկի և ծառի փոխշահավետ կապը տարբեր օգանիզմների միջև կոչվում է համակեցություն կամ սիմբիոզ: 
3. Գտնել 5 հետաքրքիր փաստ գլխարկավոր սնկերի մասին։
   1. Աշխարհում կա ավելի քան 2 միլիոն տեսակի սունկ, որոնցից դասակարգված են միայն մոտ 80 հազարը:
   2. Սնկերի շատ տեսակներ գիշատիչներ են: Գիշատիչ սնկերը հատուկ հարմարություններ ունեն, որոնց միջոցով միջաներ են որսում: Կան նաև տեսակներ, որոնք փոշոտելով իրենց սպորները և ներթափանցելով զոհի մեջ, աճում են նրա մեջ:
   3. Ճանճասպանի մեջ թույնի պարունակությունն այնքան էլ շատ չէ: Դրանից մահանալու համար անհրաժեշտ է մոտ 4 կգ ուտել: Իսկ դժգույն գարշասունկն այնքան թունավոր է, որ մեկ սունկը կարող է 4 մարդ սպանել:
   4. Միջինը յուրաքանչյուր սունկ 90%-ով կազմված է ջրից:
   5. Աշխարհի երբևէ հայտնաբերված ամենամեծ սնկերից մեկը համարվում է 1985 թվականին ԱՄՆ Վիսկոնսին նահանգում գտնված սունկը, որը կշռել է 140 կգ:

Թեմա՝ Եռանկյան տեսակները

Եթե եռանկյան երեք անկյունները սուր են, ապա եռանկյունը կոչվում է սուրանկյուն եռանկյուն:

Եթե եռանկյան անկյուններից մեկը բութ , ապա եռանկյունը կոչվում է բութանկյուն եռանկյուն:

Եթե եռանկյան անկյուններից մեկը ուղիղ է, ապա եռանկյունը կոչվում է ուղղանկյուն եռանկյուն:

Ուղղանկյուն եռանկյան ուղիղ անկյան դիմացի կողմը կոչվում է ներքնաձիգ, իսկ մյուս երկու կողմերը՝ էջեր:

Եթե եռանկյան երկու կողմերը հավասար են, ապա եռանկյունը կոչվում է հավասարասրուն եռանկյուն:

Հավասար կողմրեին անվանում են սրունքներ, իսկ երրորդ կողմին՝ հիմք։

Եթե եռանկյան բոլոր կողմերը հավասար են,  ապա եռանկյունը կոչվում է հավասարակողմ եռանկյուն։

Հարցեր և առաջադրանքներ։

1. Ո՞ր պատկերն է կոչվում եռանկյուն։

Եռանկյունը այն երկրաչափական պատկերն է, որն կազմված է միևնույն ուղղի վրա չգտնվող երեք կետերից և այդ կետերը զույգ առ զույգ միացնող երեք հատվածներից

2. Ո՞ր եռանկյունն  է կոչվում սուրանկյուն  եռանկյուն, GEOGEBRA ծրագրով գծիր։ Նշիր սուր անկյունները։

3. Ո՞ր եռանկյունն  է կոչվում բութանկյուն  եռանկյուն, GEOGEBRA ծրագրով գծիր։ Նշիր բութ անկյունը։

4. Ո՞ր եռանկյունն  է կոչվում   հավասարակողմ եռանկյուն, GEOGEBRA ծրագրով գծիր։ Նշիր հավասար կողմերը։

5. Ո՞ր եռանկյունն  է կոչվում ուղղանկյուն  եռանկյուն, GEOGEBRA ծրագրով գծիր։ Նշիր էջերը, ներքնաձիգը։

6. Ո՞ր եռանկյունն  է կոչվում հավասարասրուն  եռանկյուն, GEOGEBRA ծրագրով գծիր։ Նշիր սրունքները, հիմքը։

7. Հավասարասրուն եռանկյան կողմերն են 5սմ, 3սմ։ Գտեք եռանկյան պարագիծը։ Նայել բոլոր հնարավոր դեպքերը։

13սմ, 11սմ

8.Եռանկյան պարագիծը 48սմ է, իսկ կողմերից մեկը՝ 18: Գտեք մյուս երկու կողմերը, եթե նրանց տարբեությունը 2Է։

14սմ

9.ABC եռանկյան   AB կողմը հավասար է  17սմ,  AC  կողմը կրկնակի մեծ է  AB  կողմից, իսկ  BC կողմը   10 սմ-ով փոքր է    AC կողմից։ Գտեք    ABC եռանկյան պարագիծը։

AB=17 սմ
AC=17*2=34սմ
BC=34-10=24սմ
P-?

P=AB+BC+AC
P=17+34+24=75սմ          

10․ Գտեք եռանկյան կողմերը, եթե հարաբերում են ինչպես 3:4:5, իսկ եռանկյան պարագիծը 120սմ  է։

Թեմա՝ Կատարյալ բազմանդամ, բազմանդամի աստիճանը
Սահմանում։ Կասենք, որ բազմանդամն ունի կատարյալ տեսք, եթե նրա բոլոր անդամները գրված են կատարյալ տեսքով և նրանց մեջ չկան նման միանդամներ:
Օրինակ՝
аb+3d+125abcd^2
բազմանդամի բոլոր անդամները գրված են կատարյալ տեսքով։

Կարևոր։ Ցանկացած բազմանդամ կարելի է բերել կատարյալ տեսքի։ Դրա համար անհրաժեշտ է՝
1) նրա յուրաքանչյուր անդամը բերել կատարյալ տեսքի,
2) կատարել նման անդամների միացում։

Սահմանում։ Կատարյալ տեսքի ոչ զրոյական բազմանդամի աստիճան անվանում են նրա մեջ մտնող միանդամների աստիճաններից ամենամեծը։
Օրինակ՝
a^2c^4 − 2b + 7
այս բազմանդամը գրված է կատարյալ տեսքով, նրա աստիճանը 6 է, քանի որ նրա մեջ մտնող միանդամների աստիճաններն են 6, 1 և 0, իսկ դրանցից ամենամեծը 6-ն է։

Հարցեր և առաջադրանքներ։
1.Ի՞նչ է բազմանդամը։ аb, bc, cd, 7- միանդամներ են, իսկ նրանց գումարը՝
аb+bc+cd+7 կլինի բազմանդամ,  յուրաքանչյուր գումարելիին ասում ենք բազմանդամի անդամներ։
2.Ո՞րն է միանդամի կատարյալ տեսքը։ аb, bc, cd, 7- միանդամներ են, իսկ նրանց գումարը՝
аb+bc+cd+7 կլինի բազմանդամ,  յուրաքանչյուր գումարելիին ասում ենք բազմանդամի անդամներ։
3.Բազմանդամը ե՞րբ է համարվում կատարյալ, գրիր սահմանումը։ аb, bc, cd, 7- միանդամներ են, իսկ նրանց գումարը՝
аb+bc+cd+7 կլինի բազմանդամ,  յուրաքանչյուր գումարելիին ասում ենք բազմանդամի անդամներ։
4.Գրիր բազմանդամի օրինակ, որը գրված է կատարյալ տեսքով։
5.Գրիր բազմանդամի օրինակ, որը գրված չէ կատարյալ տեսքով, այնուհետև բեր կատարյալ տեսքի։
6.Բոլոր բազմանդամները հնարավո՞ր է բերել կատարյալ տեսքի։
7.Բազմանդամը կատարյալ տեսքի բերելու համար ի՞նչ քայլեր պետք է կատարել։
8.Ոչ զրոյալան բազմանդամի աստիճանը ո՞րն է, ինչպե՞ս են այն հաշվում։
9.Գրիր որևէ ոչ զրոյական բազմանդամ, նշիր աստիճանը։
10.Բազմանդամը բեր կատարյալ տեսքի

11.Բազմանդամը պարզեցրու, գրիր բազմանդամի աստիճանը

12.Բազմանդամը պարզեցրու, գրիր բազմանդամի աստիճանը

13.Արտահայտությունը ներկայացրու  քառակուսու տեսքով

Advertisements

Урок 5. Рекламное агентство.

Պարապմունք 16.

Թեմա՝ Եռանկյուն
Սահմանում։ Եռանկյունը այն երկրաչափական պատկերն է, որն կազմված է միևնույն ուղղի վրա չգտնվող երեք կետերից և այդ կետերը զույգ առ զույգ միացնող երեք հատվածներից, տես նկարը՝

A, B, C կետերը կոչվում են եռանկյան գագաթներ, իսկ AB, BC, AC հատվածները կոչվում են եռանկյան  կողմեր։
Եռանկյան անկյուններն են՝ <А, <B, <C։

Եռանկյանկարճ նշանակում։
A, B, և C գագաթներով եռանկյունը հաճախ նշանակում են ΔABC։

Սահմանում։ Եռանկյան երեք կողմերի երկարությունների գումարը կոչվում է եռանկյան պարագիծ:

Հարցեր և առաջադրանքներ։
1.Ո՞ր պատկերն է կոչվում եռանկյուն, գրեք սահմանումը։  

Եռանկյունը այն երկրաչափական պատկերն է, որն կազմված է միևնույն ուղղի վրա չգտնվող երեք կետերից և այդ կետերը զույգ առ զույգ միացնող երեք հատվածներից

2.Եռանկյունը քանի՞ գագաթ, քանի՞ կողմ, քանի՞ անկյուն ունի։

A, B, C կետերը կոչվում են եռանկյան գագաթներ, իսկ AB, BC, AC հատվածները կոչվում են եռանկյան  կողմեր։
Եռանկյան անկյուններն են՝ <А, <B, <C։

3.GEOGEBRA ծրագրով գծեք ABC եռանկյուն, նշիր կողմերը, գագաթները, անկյունները։

AB, BC, AC/<А, <B, <C

4.Ի՞նչ է եռանկյան պարագիծը, գրեք սահմանումը։

5.GEOGEBRA  ծրագրով գծեք ABC եռանկյուն, նշեք կողմերի երկարությունները (թվերը մոտավոր ինքդ վերցրու), գտեք եռանկյան պարագիծը։

12+12+14= 38

Պատ.՝ 38

6.Գտեք ABC եռանկյուն պարագիծը, եթե  AB=10սմ  BC=5սմ AC=13սմ։

10+5+13=28

Պատ.՝ 28

7.Ունենք երկու եռանկյուն՝ ABC և  MNK: Ո՞ր եռանկյան պարագիծն է մեծ և որքանով, եթե AB=12սմ,  BC=7սմ, AC=14սմ, իսկ MN=3սմ,  NK=20սմ, MK=18սմ:

MNK

8.Եռանկյան երկու կողմերը հավասար են, իսկ երրորդ կողմը դրանցից մեծ է 7սմ-ով։ Գտեք եռանկյան կողմերը, եթե եռանկյան պարագիծը 52 սմ է։

15

9.Եռանկյան կողմերը հարաբերում են ինչպես 2:4:5: Գտեք եռանկյան կողմերը, եթե պարագիծը 66սմ է։

Առաջին-12
Երկրորդ-24
Երրորդ-30

10. Եռանկյան երկու կողմերը հավասար են, իսկ երրորդ կողմը փոքր է դրանցից 2 անգամ։ Գտեք եռանկյան կողմերը, եթե եռանկյան պարագիծը 55դմ է։

Առաջին-22
Երկրորդ-22
Երրորդ-11

Хоровац

Хоровац – самый главный и знаменитый из мясных блюд, шашлык из больших кусков мяса, в основном из свинины. Готовят также из баранины и говядины. Есть несколько видов армянского шашлыка: карси хоровац – шашлык, который готовится на мангале, а хазани хоровац готовят в кастрюле.

2. Кюфта

Следующее мясное блюдо – кюфта – армянские тефтели. Кюфту раньше предки армян готовили так: выбирали лучшие куски говяжьего мяса и долго, очень долго отбивали кусок мяса на камне деревянными молотками до тех пор, пока мясо не превращалось в однородную кремовидную вязкую массу. Сегодня принцип приготовления практически тот же самый, только мясо несколько раз проводится через мясорубку. После этого фарш отбивается, добавляется ложка армянского коньяка и ложка молока. Мелко режется лук и добавляется к мясу. Из мяса лепятся шарики или плоские круги, кидаются в кипящую воду, в которую заранее добавляют стакан красного вина. Если кюфта приготовлена правильно и по рецепту, то полученное блюдо будет таким нежным, что будет таять во рту.

3. Долма

Долма – армянские голубцы – достояние национальной кухни и любимейшее блюдо армян. В состав голубцов входит мясной фарш из баранины, лука, риса, зелени и специй. Главная отличительная черта армянских голубцов – виноградные листья, в которые заворачивается готовый фарш.

4. Хаш

Горячий, очень сытный и жирный суп из говяжьих ног. Варится этот суп очень долго: ставится на огонь вечером, чтобы был наутро готовым. На маленьком огне суп варится всю ночь напролет, после чего бульон с мясом подают с чесноком и лавашем. Уже засохший лаваш ломается на мелкие куски и добавляется в бульон, чтобы сделать его кашеобразным. Настоящие асы хаша едят его руками: берут полученную массу куском свежего и мягкого лаваша. С башем алкоголь не пьют. Как говорят армяне – “Хаш не любит три вещи: коньяк, женщин и тосты”. Суп закусывают армянскими домашними соленьями и оливками.  Трудно поверить, что раньше хаш был едой бедных! Ведь сегодня нельзя представить большие дружеские посиделки зимним или осенним утром без этого вкуснейшего и пикантного супа, который, к тому же, помогает от похмелья.

5. Тжвжик

Тжвжик – это полу жареные говяжьи потроха – сердце, легкие, печень – с луком, томатной пастой или помидорами и специями.

6. Мацун или мацони

Армяне очень любят молочные продукты. Нельзя представить себе застолье без армянского сыра и мацуна. Если с сыром все понятно, то с мацони у гостей и туристов возникают вопросы. Мацун – вкуснейший и универсальный продукт – это кислый и густой йогурт. Этот йогурт добавляется в многие блюда в качестве соуса, к примеру на тот самый долма. А на его основе готовят любимый всеми армянами кисломолочный суп спас, который поможет при проблемах с желудком. А напиток тан – мацуни с солью, разбавленный водой, – который поможет от всякого похмелья.

7. Суп Кололак

Армянский кололак – ароматный суп с томатной пастой и фрикадельками из баранины. Получается очень ароматно, с уникальным вкусом!

8. Ариса (хариса)

Ариса – традиционное армянское блюдо, которое не любит “спешки”. Готовят эту пшеничную кашу с курицей и грибами долго, едят долго у с удовольствием. К тому же у арисы есть большая история, и начинается она с 53-дневней обороны Мусы-Даг. На момент самообороны армянского населения от османских властей в 1915 году у народа из еды не было ничего, кроме мяса ягненка и пшеницы. Армянские ополченцы начали “мести” зерно, мясо и воду, таким образом получая еду для выживания во время самообороны. Дословно “хари-са” переводится как “меси это”. По сей день, после того, как атака была удачно отбита, каждый год в третье воскресенье сентября все семьи Муса-Дага готовят Харису и празднуют освобождение своего села.

9. Хлеб Матнакаш

Матнакаш – национальный хлеб, который можно найти во всех магазинах. “Матнакаш” дословно переводится как “проведенный пальцем”, так как перед тем, как испечь лепешку, на ее поверхности делают узоры, проводя указательным пальцем.

10. Лаваш

Ну, что тут сказать? Про армянский лаваш знают все, поскольку он распространился по всему миру вместе с армянами. Лаваш очень легко печь, но печь легко, правильно и вкусно получается далеко не у всех. На радость всем, этот хлеб – абсолютно диетический, так как готовится он на основе муки, воды и соли. У лаваша также есть своя история…

Легенда про лаваш

В древней Армении был царь по имени Арам. В один из дней он попадает в плен ассирийцам, к их царю Носору. Царь Носор объявил Араму, что отпустит его только при одном условии: десять дней его будут держать в голоде и в жажде, а на одиннадцатый день между ними состоится поединок – стрельба из лука. Если победит Арам – его опустят в свою родину, да еще и с подарками. Недолго раздумывая, Арам потребовал, чтобы ему привезли из Армении самый красивый панцирь. Ассирийские гонцы исполнили его требование и привезли, не догадываясь, что в панцире находится не что иное, как хлеб лаваш! И так, царь Арам, высказывая свое недовольство красотой панциря, требовал новый каждый день. На одиннадцатый день Арам и Носор вышли на поединок. Что случилось потом – можете сами догадаться! Словом, армянский хлеб и армянская смекалка – вот секрет армянского народа. 

11. Фруктовый лаваш

На этом история армян и лаваша не заканчивается. Армения – страна солнечная, поэтому практически везде растет много фруктов. И армяне нашли способ для их обработки и хранения: фруктовый лаваш! В Армении его также называют “тту лаваш”, что значит “кислый лаваш”, так как готовят его из сливы, вишни или кизила. Более сладкий вариант – лаваш из яблока, персика или абрикоса. Найти его можно практически во всех рынках.

12. Женгалов хац (лепешка с травами)

Женгялов хац – то, что обязан попробовать каждый турист, находящийся в Армении! Оно по праву считается одним из творений арцахской кухни, и им арцахский народ безмерно гордится. Готовится женгялов хац из определенного набора трав 10-20 видов, которые растут на горах Нагорного Карабаха. В Нагорно-Карабахской Республике даже есть фестиваль женгялов хац.