Дата: 10 февраля, 2024Автор: arevikmuradyan0 Комментарии

Վահան Տերյան

1.Վահան Տերյան,դիտել ֆիլմը բանաստեղծի մասին։

2.Գրիր ի՞նչ գիտես բանաստեղծի մասին, որը կհետաքրքրի մեզ։

1885-1920

Վահան Տերյան (իսկական անունը՝ Վահան Սուքիասի Տեր-Գրիգորյան)՝ նշանավոր հայ բանաստեղծ ու հասարակական գործիչ։ Ծնվել է 1885թ հունվարի 28-ին Ախալքալաքի Գանձա գյուղում՝ հոգեւորականի ընտանիքում։ 1897թ Տերյանը մեկնում է Թիֆլիս, ուր սովորում էին այդ ժամանակ իր ավագ եղբայրները։ Եղբայրների մոտ ապագա բանաստեղծը սովորում է ռուսերեն ու պատրաստվում ընդունվելու Մոսկվայի Լազարյան ճեմարան։ 1899թ Տերյանը ընդունվում է Լազարյան ճեմարան, ուր ծանոթանում է Ալեքսանդր Մյասնիկյանի, Պողոս Մակինցյանի, Ցոլակ Խանզադյանի եւ այլ՝ ապագայում հայտնի դարձած, անձնավորությունների հետ։ Ավարտում է Լազարյան ճեմարանը 1906թ, այնուհետեւ ընդունվում Մոսկվայի համալսարան, որից կարճ ժամանակ հետո ձեռբակալվում է հեղափոխական գործունեության համար ու նետվում Մոսկվայի Բուտիրկա բանտը։

3.Կարդա՜ բանաստեղծությունները և սովորի՜ր որևէ մեկը։

Վահան Տերյան «Շշուկ ու շրջյուն»

Աշնան մշուշում շշուկ ու շրշյուն, —
Բարդիներն են բաց պատուհանիս տակ,
Դու ես, որ դարձյալ թախիծով հիշում,
Կանչում ես նորից կարոտով հստակ։
Անտես ու հուշիկ իմ շուրջը շրջում,
Եվ շշնջում ես, և անուշ շրշում,
Պայծառ տրտմությամբ ինձ ես անրջում
Ու գաղտնի սիրով սիրում ու հիշում։
Ամպերը ճերմակ երամով անցան
Թռչունների պես,— լուսեղե՜ն երազ,—
Դո՛ւ ես, որ դարձյալ ժպտացիր անձայն
Քո հեռու հեռվից, անհայտ ու անհաս։
Ջրերն են անվերջ միգում հեկեկում, —
Իմ սիրտն է լալիս կարոտով անհուն,—
Թվում է, որ դու տխրությամբ անքուն
Ինձ ես որոնում աղոտ աշխարհում։
Եվ ժպտում ես ինձ, ակնարկում քնքուշ
Ու գաղտնի սիրով սիրում ու հիշում,
Եվ շշնջում ես, և շրշում անուշ,
Անտես ու հուշիկ իմ շուրջը շրջում։

․․․

 «Ես սիրում եմ քո մեղավոր աչքերը խոր»

Ես սիրում եմ քո մեղավոր աչքերը խոր,
Գիշերվա պես խորհրդավոր.
Քո մեղավոր, խորհրդավոր աչքերը մութ,
Որպես թովիչ իրիկնամուտ։
Քո աչքերի անծայր ծովում մեղքն է դողում,
Որպես գարնան մթնշաղում։
Քո աչքերում կա մի քնքուշ բախտի վերհուշ,
Արբեցումի ոսկե մշուշ։
Մոլորվածին անխոս կանչող փարոսի շող,
Քո աչքերը հոգի տանջող։
Ես սիրում եմ գգվող-անգութ աչքերըդ մութ,
Որպես գարնան իրիկնամուտ։

Իմ խաղաղ երեկոն

Իմ խաղաղ երեկոն է հիմայ
Մեղմալոյս, ե՛ւ տըխուր, ե՛ւ անուշ.
Քեզ երբէք սիրտըս չի մոռանայ,
Իմ մաքո՛ւր, առաջին իմ անուրջ…

Տարիներ, տարիներ կըսահեն,
Կըմեռնեն երազները բոլոր —
Քո պա՛տկերը անեղծ կըպահեմ
Օրերում անհաստատ ու մոլոր։

Ե՛ւ տանջանք, ե՛ւ բեկում, ե՛ւ թախիծ —
Սեւ օրեր ես դեռ շա՜տ կըտեսնեմ.
Անունըդ թող փարոս լինի ինձ
Սուտ կեանքի եւ դառը մահու դէմ.

Առաջադրանք 2

Խնդրում եմ ներբեռնել-Հայոց պատմություն 7

https://drive.google.com/file/d/1Hzpj3tLA1uJ99wxIKq6SM13WEkW_HBsc/view?usp=drivesdk-

Վանի թագավորության վերելքն ու անկումը,էջ 39-43 պատմել, էջ 44-ի հարցերին  պատասխանել /

Հարցեր

Ներկայացնել՛։ Ի՞նչ նմանություններ և տարբերություններ կան Սարդուրի և Իշպուինի արքաների արձանագրությունների միջև (ուշադրուդյուն դարձրեք հատկապես ընդգծված հատվածներին)

Համեմատի՛ր։ Ի՞նչ եզրակացություն կարող եք անել Սարդուրի արքայի նշած, <<Նաիրիի արքա>> և Իշպուինի արքայի նշած <<Արքա Բիաինիլի (երկրի)>> ձևակերպումներից։

Մեկնամաբի՛ր։ Ի՞նչ եք կարծում, ինչու՞ է Իշպուինի արքան կարևոր համարում հիշատակել <<Իշխան Տուշպա քաղաքի>> տիիտղոսը։

Առաջադրանք 1

Հայոց պատմություն էջ 54-58-ը պատմել, պատասխանել էջ 58-ի հարցերին:

Դուրս գրել նոր հասկացությունները, բառերը, գրել դրանց բացատրությունները:

Դուրս գրել թվականները, իրադարձությունները:

Ա1 | Հասկացություններ և անուններ

Բնութագրի՛ր:

Պարույր Սկայորդի • Երվանդ I Սակավակյաց • Տիգրան Երվանդյան • Կյուրոս Մեծ •
Դարեհ I • Քսենոփոն • սատրապ • արքայական ճանապարհ

Ա2 | Հիմնական գաղափարներ

ա. Ներկայացրո՛ւ։ Ինչպե՞ս հաջողվեց Պարույր Սկայորդուն ճանաչվել հայոց արքա և հաստատվել Հայաստանի գահին:

Քանի որ նա միացել էր Մարստանի և Բաբելոնի հետ դաշինքին, ոիր արդյունքում կործանվեց Ասորեստանը, նա պարգևատրվեց և դարձավ Հայոց թագավոր։

բ. Բացատրի՛ր։ Ի՞նչ դեր ունեցան Երվանդ I Սակավակյացը և Տիգրան Երվանդյանը Հայաստանի ինքնուրույնության պահպանման գործում:

Նա իր տիրապետությունը հաստատում է այն հողերի վրա, որոնք ժամանակին Վանի
թագավորությունն էր վերահսկում։ Նաև Երվանդ I Սակավակյանցին հաջողվում է վերակազմավորել բանակը։

գ. Վերլուծի՛ր։ Ի՞նչ մեթոդներ օգտագործեց Դարեհը իր կայսրության միասնականությունը պահելու համար։ Ինչպե՞ս էր ազդում նրա քաղաքականությունը Հայաստանի վրա։

Հայաստանում ապստամբությունը ճնշելու համար
Դարեհ I-ի զորահրամանատարները ստիպված են լինում հինգ ճակատամարտ
տալ։ Ինչպես պարզ է դառնում արձանագրությունից, Հայաստանը նվաճելու
համար Դարեհը մեծ ճիգ է գործադրել։

Ա3 | Քննադատական մտածողություն

Ճանաչի՛ր ազդեցությունը։ Ի՞նչ եք կարծում, ինչո՞ւ Երվանդական արքաներն իբրև մայրաքաղաք ընտրեցին Վան-Տոսպը։

Ընդհանրացրո՛ւ։ Ինչպե՞ս հաջողվեց Երվանդական արքաներին պահպանել իրենց
ինքնուրույնությունը սատրապության ժամանակաշրջանում:

Նրանց սատրապը Երվանդն (Օրոնտեսն) էր, որն ամուսնացած
էր Աքեմենյան արքայադստեր հետ և սեփական պատկերով դրամներ էր
հատում։ Այդ ամենը վկայում է կայսրության մեջ Երվանդական արքայատոհմի
առանձնահատուկ դիրքի և հավակնությունների մասին։

Գնահատի՛ր։ Նշի՛ր և հիմնավորի՛ր, թե տնտեսական և ռազմական ինչ նշանակություն ուներ Հայաստանի համար «Արքայական ճանապարհը»։

Այդ ճանապարհով առևտուրներ էին իրականացնում։

Տնային

1. Գրի՛ր երկաթ, սիլիցիում տարրերի հարաբերական ատոմային զանգվածները(Ar) և հաշվի՛ր երկաթ, սիլիցիում տարրերի մեկ ատոմի իրական զանգվածը (m₀):
   
   Fe = 56 * 166 * 10^-27
   Si = 28 * 166 * 10^-27
2. Գրի՛ր նյութի քիմիական բանաձևը, եթե հայտնի է, որ դրանց բաղադրության մեջ առկա են. ա) կալիումի երկու ատոմ և ծծմբի մեկ ատոմ,թթվածնի չորս ատոմ:

K₂SO₄

Սովորի՛ր

——Մոլեկուլները կազմված են ատոմներից: Մոլեկուլը նյութի այն ամենափոքր մասնիկն է, որը պահպանում է տվյալ նյութի հիմնական քիմիական հատկությունները:

——Քիմիական բանաձևը նյութի բաղադրության պայմանական գրառումն է քիմիական տարրերի նշաններով և ինդեքսներով:

——Տարրի հարաբերական ատոմային զանգված է կոչվում այն մեծությունը, որը ցույց է տալիս, թե տվյալ տարրի ատոմի զանգվածը քանի անգամ է մեծ որպես միավոր ընդունված ջրածնի ատոմի զանգվածից: Հարաբերական ատոմային զանգվածը նշանակվում է Ar–ով։

Сроки выполнения: 12-18 февраля.

Участники проекта: Ученики Средней школы.

Цели и задачи проекта:

Актуализировать знания о роли Ованеса Туманяна в жизни армянского народа.

Восполнить пробелы в знаниях о биографии писателя.

Развить коммуникативные навыки учеников.

Расширить словарный запас учеников.

Ознакомиться с русским переводом сказки «Лжец».

Сформировать переводческие навыки у обучающихся.

Итоги проекта — видеозаписи чтения стихотворений Ованеса Туманяна на русском языке и переводы стихотворений.

Биография:

Ованес Тадевосович Туманян — величайший армянский писатель всех времен, общественный деятель, родился 7 февраля 1869г., в Лори, селе Дсех (Северная Армения)hovhannes tumanyan, в семье священника.В 1878-83 Туманян получил начальное образование в школе Джалалогли (Степанаван), а затем перевелся в школу Нерсесян в Тифлисе (Тбилиси, столица Грузии). После 3 лет учебы он оставил школу, главным образом из-за финансовых трудностей.Писать начал в середине 80-х гг., сотрудничал в армянских газетах и журналах…

Найдите информацию о писателе и ответьте на вопросы ниже.

Вопросы:

Какова роль Туманяна в самосознании армянского народа?

Какие способы выражения внес Туманян в армянскую литературу?

Кто главные герои произведений Туманяна?

Какой край воспевает Туманян в своём творчестве?

Прочитайте сказку «Лгун» и обсудите ее:

Жил-был царь.Однажды этот царь объявил по всей стране:«Кто придет ко мне и расскажет небылицу и в ответ услышит «неправда» — тому отдам полцарства».

Является к царю пастух:- Жить тебе, царь, долго, — говорит, — а знаешь ли ты — у моего отца дубинка была, отсюда до самого неба доставала, отец ею звезды в небе перемешивал.- Возможно, — отвечал царь. — У моего деда был чубук — дед один конец ко рту подносил, другим от солнца прикуривал.Пастух, почесывая голову, уходит ни с чем.

Является портной.- Извини, — говорит портной с порога, — извини, царь, я раньше должен был прийти. Вчера большой дождь был, молнией небо разорвало, я штопать ходил.- Хорошим делом был занят, — отвечает царь. — Да заштопал плохо — утром снова моросило.Уходит ни с чем и портной.

Является бедняк — с мерой под мышкой.- А тебе что здесь понадобилось? — спрашивает царь.- Ты мне меру золота должен.- Меру золота? — изумляется царь. — Неправда!- Неправда? Отдавай полцарства.- Правда, правда, правда!- испугался царь.- Правда? Меру золота отсыпай!

Запишите мораль этой сказки.

Выполните перевод стихотворений Туманяна

ԱՌԱՋԻՆ ՁՅՈՒՆԸ

― Վա՜յ, մայրի՛կ ջան, տե՜ս,

Բակն ու դուռը լի

Ինչքա՜ն սպիտակ

Թիթեռ է գալի…

Էսքան շատ թիթեռ

Չեմ տեսել ես դեռ։

― Չէ՛, իմ անուշիկ,

Թիթեռներ չեն էտ.

Թիթեռներն անցան

Ծաղիկների հետ։

Էտ ձյունն է գալի,

Փաթիլն է ձյունի,

Որ կարծես սպիտակ

Թիթեռնիկ լինի։

ПЕРВЫЙ СНЕГ

«О, дорогая мама, посмотри!»

Двор и дверь полны

Какой белый!

Бабочка прилетает…

Столько бабочек!

Я еще этого не видел.

— Нет, моя сладкая.

Бабочки не эт.

Бабочки пролетели мимо

С цветами.

Снег идет

Это снежинка

Это выглядит белым

Пусть это будет бабочка.

Итог проекта: выучить одно из стихотворений Туманяна и запишите видео, как вы его рассказываете.

Задания:
1. Напишите собственную историю с участием Святого Саркиса.

Етот ден влублёных но однаждый моя мама ветот ден зделоло сюрпрз когдо я пришол из школи домо мне ждал мне подарк шарики и тотик я очен порадвелса:

2. Создайте открытку к празднованию дня Святого Саркиса.

3. Перевести отрывок с армянского на русский язык Այնտեղ, Սև-ջրի չքնաղ եզերքներին էր, որ ապրում էր Հասոն։
Երկրի սիրուն և քաջ պատանին էր նա։ Ոչ մի մարդ նրան չէր կարող զինաթափ անել։ Ավազակը սիրտ չուներ նրա հոտի շուրջը ման գալ և ոչ իսկ գայլը ոչխարի կողքին քարշ գալ։ Հասոն որքան բարի էր դեպի լավը, այնքան էլ անգութ էր դեպի չարը։
Սիրուն էր Հասոն, նոր ծագող արևի պես չքնաղ։ Երկրի աղջիկների խելքը գնում էր նրան տեսնելիս։ Հապա նրա նվագե՞լը։ Նրա սրնգից հանած ձայները կարելի էր, որ հրեշտակները ունենային այնքան գրավիչ, այնքան սիրահույզ։ Ձայներ, որոնք հոսում էին մելամաղձիկ, քչքչում էին որպես հեզիկ վտակ, դայլայլում որպես սիրահար սոխակ։
Մարդ թե անասուն, այդ ձայնը լսելիս, ակամա մոտ էր զալիս, քարանում և աշխատում էր չկորցնել ո՛չ մի խազը, ո՛չ մի գեղզեղանքը։
Նստում էր Հասոն ժայռերի գլխին, աչքերը ուղղած լա՜յն հորիզոնին, Սև-ջուրը գալարապտույտ ոտքերի տակին, զղզղուն զեփյուռը խաղում ճակատին։

Там, у Черной воды жил Асо ֊ красивый и отважный юноша страны. Никто не мог обезоружить его, бандит, и то не рискнул бы крутиться вокруг него. Асо был расположен к доброму, но беспощаден ко злу. Он был прекрасен как восходящее солнце, Девушки с ума сходили по нему. А как он играл… Какие ангельские звуки издавал его тростник – меланхоличные звуки шелеста притока. Слушая это звучание, будь то человек или животное, поневоле замирали и старались не пропустить ни один звон, ни одну интонацию.

Садился Асо на вершине горы, приглядываясь в горизонт.

Առաջադրանք 2

Խնդրում եմ ներբեռնել-Հայոց պատմություն 7

https://drive.google.com/file/d/1Hzpj3tLA1uJ99wxIKq6SM13WEkW_HBsc/view?usp=drivesdk-

Վանի թագավորության վերելքն ու անկումը,էջ 39-43 պատմել, էջ 44-ի հարցերին  պատասխանել /

Հարցեր

Ներկայացնել՛։ Ի՞նչ նմանություններ և տարբերություններ կան Սարդուրի և Իշպուինի արքաների արձանագրությունների միջև (ուշադրուդյուն դարձրեք հատկապես ընդգծված հատվածներին)

Համեմատի՛ր։ Ի՞նչ եզրակացություն կարող եք անել Սարդուրի արքայի նշած, <<Նաիրիի արքա>> և Իշպուինի արքայի նշած <<Արքա Բիաինիլի (երկրի)>> ձևակերպումներից։

Մեկնամաբի՛ր։ Ի՞նչ եք կարծում, ինչու՞ է Իշպուինի արքան կարևոր համարում հիշատակել <<Իշխան Տուշպա քաղաքի>> տիիտղոսը։