Մայրենի, 6-րդ դասարան, 3.04.2023

Լրացուցիչ կրթություն (տանը)

  • Սովորում ենք պատմել Նադեր Էբրահիմիի «Անձրևի հեքիաթը» պատմվածքը:
  • Դարձվածաբանական բառարանից օգտվելով` տրված բառերով գրիր 3-ական դարձվածք` տալով բացատրությունը:
    Գլուխ- գլուխը պատին տալ ձեռք-Ձեռք բերել-մի բանի տիրանալ, ոտք-Ոտքերը մեկնել- Ձգտել,, սիրտ-Սիրտը ահ ընկնել- Վախենալ, աչք-Աչք-աչքի գցել- Իրար աչքի նայել, ականջ-Ականջը ածելի անել- Ականջը սրել, լեզու-Լեզվի վրա պտտվել- Պատրաստ լինել ասելու:

  • Անձրևի հեքիաթը
  • Մարդիկ հավատալիքներ ունեն: Լավ. ի՞նչ կարելի է անել: Պարզ ու գյուղական մարդիկ հին ու ծիծաղաշարժ մտքեր ունեն: Այդ մտքերն իրենց արմատներում վաղնջական Կենաց ծառին հասնող այնքան ժամանակ ու տարածություն ունեն, որ գուցե որևէ մեկն էլ չիմանա՝ դրանք արմատներ ունենան երկնքում:
  • Մենք չենք հավատում: Մեզ ընդհանրապես ձեռնտու չէ, որ այդ խոսքերին հավատանք: Բայց ի՞նչ կարելի է անել:
  • Նրանք ասում են՝ եթե մի գիշեր երկնքից աստղ վայր ընկնի, բոլոր հիվանդները կապաքինվեն, կվերանան բոլոր ցավերը, չոր ու ամուլ հողերն ընտիր բերք կտան, ամեն մի տխրություն կդառնա ուրախություն, կնճիռները կհարթվեն մարդկանց դեմքերին, գյուղացու ցանած ամեն մի բերք ութսուն սերմ կտա, յուրաքանչյուրի երազանքը կիրականանա, ամեն սիրահար կհասնի իր սիրեցյալին, թշնամությունը հավերժ կանհետանա, իսկ թռչուններն էլ այլևս վատ չեն երգի: Այո՛, նրանք ասում են՝ մի գիշեր անպայման երկնքից աստղ է ընկնելու: Սա նրանց հավատալիքն է: Լավ. ի՞նչ կարելի է անել: Պարզ ու գյուղական մարդիկ հին ու ծիծաղաշարժ մտքեր ունեն:
  • Մի գիշեր, մի շատ տարօրինակ գիշեր երկնքից անձրևի փոխարեն աստղ ընկավ: Գիշերն ընկղմված էր աստղի մեջ, բայց ամենից տարօրինակն այն է, որ ոչ ոք այդ գիշերը չի հիշում:
  • Աստվա՛ծ իմ, ախր հազար տարի անց, չէ՛, հարյուր հազար տարի, ո՛չ, ո՛չ, աշխարհաստեղծումից մի ամբողջ հավերժություն հետո՝ մի գիշեր, երկնքից անձրևի փոխարեն աստղ ընկավ: Ինչո՞ւ ոչ ոք չի հիշում այդ գիշերը: Առհասարակ, ինչպե՞ս եղավ, որ այդ անձրևը ոչ ոք չտեսավ:
  • Պատմությունն այսպիսին էր:
  • Մայրամուտին մոտ էր, երբ ամպի լուսավոր, կարմրավուն, բիլ ու անբիծ մի քուլա երկնքի հեռավոր անկյունից ճամփա ընկավ: Քամին բռնեց ամպի փափուկ ձեռքը և այն, ինչպես մի հարսնացուի, որին ուղեկցում են իր փեսայի տուն, մեղմիվ տարավ իր փոքրիկ քաղաքի վրայով. իսկ քաղաքը, գույնզգույն ամպե գլխարկը գլխին, կանգնած էր հողի վրա: Անհնար է նկարագրել, թե այս ամպն ինչ չքնաղ էր, բայց բավականին տարօրինակ է, որ այս ամենը ոչ ոք, գոնե մեկը չտեսավ:
  • Ախր ինչպե՞ս հազար տարի անց, չէ՛, շա՜տ ավելի տարիներ անց, երբ այդքան երջանիկ, բյուրեղյա ու լուսառատ մի ամպ եկավ, ոչ ոք չտեսավ:
  • Պատմությունն այսպիսին էր:
  • Մարդիկ, որ խումբ-խումբ կամ առանձնացած վերադառնում էին իրենց գործերից՝ ինչպես սգավոր ագռավներ, չէին մտածում ամպի մասին:
  • Մտածելու այնքան բաներ կային, այնքան հոգսեր ունեին, իրենց տներում քնած այնքան հիվանդ, հաց ու ջրի, պարտքի ու փողի այնքան մտածմունքներ կային, որ այլևս ոչ ոք ամպի մասին մտածելու տրամադրություն չուներ, և իրոք, տարօրինակն այն է, որ այս ողջ քաղաքում և այս բոլոր մարդկանց մեջ նույնիսկ մի հավատացյալ գոյություն չունի: Քանզի, եթե գոնե մեկը Աստված ունենար, կեսգիշերին գլուխը կբարձրացներ ու կշշնջար. «Ո՜վ Աստված, մի գթության անձրև պարգևիր», և աչքը կընկներ ամպին ու կասեր. «Փա՛ռք ամենակարող Աստծուն, ով գոյություն ունեցողներց ամենաարդարն է»:
  • Այսօր մեր սիրտը վշտով է լցված, նույնիսկ մեր երեխաների սիրտն է վշտով, և ամենից վատն այն է, որ ծովի սիրտն էլ է լցված բազում վշտերով, սիրտը, որն ինչքա՜ն ալիք է ծնել: Հիմա ինչպե՞ս եղավ, որ նման մի ալիք ծովի միջից բարձրացավ. սա էլ իր պատմությունն ունի:
  • Պատմությունն այսպիսին էր:
  • Բոլոր սադափները մարգարիտ էին տվել, բոլոր կապույտ քարերը՝ փիրուզներ, կանաչ քարերը՝ զմրուխտներ, իսկ բոլոր ջրահարսները՝ մանյակներ:
  • Ծովերի թագուհին ավերել էր իր պալատը. պալատ, որի մի կեսը արծաթից էր, մյուս կեսը՝ ոսկուց: Ծովաստղիկները, երբ տեսան ծովերի թագուհու պալատը՝ դատարկ սադափներով ու ծովային անգին քարերով, տխրեցին, գնացին նրա մոտ և ասացին.
  • – Ո՜վ ծովերի արդար թագուհի, քա՜նի հազար ծովային տարի ձգվեց, մինչ մենք քեզ համար արծաթից ու ոսկուց պալատ կառուցեցինք. և դու այդ ամենն ինչո՞ւ քանդեցիր ու տվիր մի ամպի: Գիտե՞ս, որ ծովին այլևս ոչինչ չի մնացել: Դու աղքատացրիր ծովը, ո՛վ ծովերի բարի դշխուհի:
  • Ծովերի թագուհին պատասխանեց.
  • – Մի՛ տխրեք, ի՛մ ընկերներ, գիտնականները ծովերի համար մի նոր կյանք են հայտնաբերելու երկրի վրա, և մենք բավականին կհարստանանք: Դուք իմ հանդեպ բարեգութ եղեք և ձեր փոքրիկ ծովաստղիկներին խառնեք այս գունավոր ամպին: Ես ուզում եմ՝ աստղազարդ քաղաքում ապրել:
  • Ծովաստղիկներն իրենց զավակներին տվեցին, ձկները՝ իրենց արյունը, արևը՝ իր ջերմությունը… և պատմությունն այսպիսին էր. ինչքան ամպ էր արարվել ու գունավոր գխարկի պես նստել քաղաքի բարձունքին, այդ գագաթից մի ամպ նայեց ներքև ու տեսավ, որ մարդիկ խումբ-խումբ կամ առանձնացած՝ ինչպես սգավոր ագռավներ, վերադառնում էին իրենց բները: Ամպն այն անճարությունից, որ ոչ ոք գլուխը չի բարձրացնում, որ իրեն նայի, տխրեց, շրջվեց իր կողմը, էլի շրջվեց, և ի վերջո, նրա ճիչը բարձրացավ.
  • – Ո՜վ անցորդներ՝ սգավոր ագռավեր, ի՛նձ նայեք. ես ձեր հին հեքիաթն եմ, մի ամպ եմ՝ աստղերի հատիկներով:
  • Ողջ քաղաքի գլխին ամպրոպ էր պատել:
  • Մարդիկ, ովքեր լսեցին ամպի ճիչը, այն վախից, որ երկնքից ջուր, կարկուտ ու ցեխ է թափվում գլխներին, վազեցին իրենց տները:
  • Կարճ ժամանակ անց քաղաքը լռեց: Էլ ո՛չ մարդ էր գնում, ո՛չ էլ՝ գալիս: Քաղաքի փողոցներում միայն յոթ կույր մուրացկաններ էին մնացել, ովքեր ստիպված էին ձեռնափայտերով գնալ: Դանդաղորեն քայլում էին պատերի կողքով և քթի տակ հայհոյում կյանքն ու բարձրաձայն ասում.
  • – Օգնե՛ք մեզ: Մենք այս քաղաքի կույր մուրացիկներն ենք: Ամեն մեկիս ձեռքին յոթ սոված կին ու մանուկ է նայում: Օգնեք մեզ, ա՛յ մարդիկ: Ախր երկնքից հո նոր կյանք չի՞ գալու: Դուք, ո՛վ անցորդներ, պիտի օգնեք կույր մուրացկաններին…
  • Ամպը մի փոքր հապաղեց ու տեսավ, որ չէ՜… ոչ ոք, այլևս ոչ ոք նրան չի նայում, այլևս փողոցում մարդ չի մնացել, և այդ լուռ վշտից լաց եղավ, բայց անձրևի կաթիլների փոխարեն, աստղերի փշուրներ էին թափվում:
  • Առաջին մուրացիկն ասաց.
  • – Ոնց որ երկնքից քարեր թափվեն:
  • Երկրորդը նրա խոսքը հաստատեց: Երրորդ մուրացկանն ասաց.
  • – Երևի Աստված էս մարդկանց պատժում է, որ մեզ չեն օգնում:
  • Իսկ երկիրն ու քաղաքի գիշերային երկինքն ընկղմված էին աստղերի մեջ: Աստղերը սպասում էին, որ փառաբանվեն, հարգանք ու պատիվ տեսնեն, որ մարդիկ առանձին-առանձին հրճվանքով նստեն անձրևի տակ, աղաղակեն, երգեն, բայց տարօրինակ էր, շատ էր տարօրինակ, որ այսքան տարի անց (Է՜ հազար դար անց), երբ մի գիշեր երկնքից աստղ ընկավ, նույնիսկ մեկը չտեսավ ծովաստղիկների էության մաքրությունը:
  • Աստվա՛ծ իմ, մի՞թե հնարավոր է՝ մի քանի տարին մեկ ամպերից աստղեր թափվեն:
  • Ամեն ինչ անցավ ու վերջացավ:
  • Արդեն դու ես տեսնելու աստղակաթիլների երազը: Արդեն այս ամենից հետո գուցե դու կլսես աստղակաթիլների հեքիաթը ծեր տատիկի կամ պապիկի շուրթերից:
  • Վերջապես ամպը հանդարտվեց, և անձրևը կտրվեց: Աստղերը պատեցին հողի, ծառի, պատի ու տանիքների մակերեսը: Եվ երկինքը կրկին նույն երկինքը դարձավ: Մի տաք քամի եկավ արևմուտքից և ծոր տվեց ծառերի ու պատերի լույսի կաթիլները: Ու տանիքների վրայի ծոր տված աստղերը վազեցին դեպի ջրհորդանները: Հոսող լույսի մի ալիք անցնում էր գիշերային քաղաքով, և լույսերը ծորացին, մինչև հասնեն առվակի, ծոր տվին, մինչև հասնեն վտակին, ծորացին, որ հասնեն ծովին…
  • Աստղը միայն մի տուն սողոսկեց, որի տանիքը ճաքած էր: Այս տանը բոլորը քնած էին բացի երեք տարեկանից փոքր մի տղայից, ով արթուն խաղում էր ինքն իր հետ ու ծիծաղում: Տեսավ, որ տանիքի անկյունից լույսի կաթիլներ են ծորում: Սահեց գետնի վրայով ու հասավ փոքրիկ աստղիկներին. Դրանք վերցրեց ու խաղաց, խաղաց այնքան, որ քունը տարավ:
  • Առավոտյան, երբ տան տղամարդը քնից արթնացավ, գունավոր կտորտանքներ նկատեց երեխայի ամուր պահած ձեռքում, իսկ մանկիկը դեռ չէր խոսում: Տղամարդը երեխայի մորից հարցրեց, թե այդ հատիկները որտեղի՞ց. նա չգիտեր: Ոչ ոք չգիտեր:
  • Արդեն երկինքը նախկին հին երկինքն էր, և ողջ քաղաքում տխուր աստղի ոտնահետքն էլ չէր մնացել:
  • Բայց ոչ ոք չգիտեր, թե այդ գույնզգույն կաթիլն ինչ է…
  • ***
  • Լավ: Ի՞նչ կարելի է անել: Պարզ ու գյուղական մարդիկ հին ու ծիծաղաշարժ մտքեր ունեն: Նրանք ասում են՝ եթե մի գիշեր երկնքից աստղ ընկավ, բոլոր ցավերը կվերանան, բոլոր սիրահարներն իրենց սիրեցյալներին կհասնեն, ամեն ընկեր՝ իր ընկերոջը:
  • Եվ սա էլ մի գյուղական պատմություն է: Մի պարզասիրտ մարդ, որ աստղային անձրևի ժամանակ երեք տարեկանից էլ փոքր էր, դեռ չի խոսում: Հետո այս աստղերի հատիկներից մի մանյակ պատրաստեց ու գցեց իր սիրեցյալի պարանոցը:
  • Չե՞ք հավատում:
  • Լավ:
  • Ի՞նչ կարելի է անել:

վաղնջական -Հին ժամանակներում տեղի ունեցած

Կենաց ծառին— ?

կապաքինվեն-բուժվել

ամուլ-Ծննդաբերելու անընդունակ

ընկղմված-?

աշխարհաստեղծումից-?

քուլա-Գզած բրդի՝ բամբակի ևն փաթիլ

մեղմիվ -Մեղմորեն

մտածմունքներ-?

գթության-?

սադափները-?

մանյակներ-?

դշխուհի-Նույնն է՝ Դշխո

բարեգութ-Շատ գթած՝ գթասիրտ

անճարությունից-?

հապաղեցնել-Հապաղել տալ

ջրհորդանները-?

պարզասիրտ-Պարզ՝ մաքուր՝ անկեղծ սիրտ ունեցող

Ծաղկավոր բույսերի օրգանները

Օրգանը մարմնի մաս է, որն ունի որոշակի կառուցվածք, ձև և տեղ օրգանիզմում: Արմատը և ընձյուղը (ցողունն՝ իր վրա դասավորված տերևներով և բողբոջներով ) բույսի վեգետատիվ օրգաններն են: Դրանք ապահովում են բույսի սննդառությունը, շնչառությունը, աճն ու զարգացումը, ինչպես նաև վեգետատիվ բազմացումը:
Ծաղիկը, պտուղը և սերմը բույսի գեներատիվ (սեռական ) բազմացման օրգաններն են:
Արմատ: Արմատներով բույսն ամրանում է հողին: Արմատի բազմաթիվ ճյուղավորումները ձևավորում են արմատային համակարգը: Այն կազմված է գլխավոր, հավելյալ և կողքային արմատներից: Գլխավոր արմատը զարգանում է սերմի սաղմնային արմատիկից, իսկ հավելյալ արմատները՝ ցողունի ստորին մասից, երբեմն նաև տերևներից: Գլխավոր և հավելյալ արմատներից առաջանում են կողքային արմատներ:

Արմատային համակարգը լինում է առանցքային՝ լավ զարգացած գլխավոր արմատով:
Արմատային համակարգը ոչ միայն բույսն ամրացնում է հողին կլանում է ջուր և նրա մեջ լուծված հանքային աղեր:
Լրացուցիչ՝ Ծաղկավոր բույսերի օրգանները
Ծաղկի կառուցվածքըԳրականության հղումը

Հարցեր՝
1. Ուսումնական նյութ պատրաստիր ծաղկի կառուցվածքի մասին:
2.Որո՞նք են բույսի վեգետատիվ և գեներատիվ օրգանները և ի՞նչ գործառույթ են կատարում:

Վեգետատիվ են ցողունը, տերևը և արմատը, իսկ գեներատիվ են ծաղիկը, պտուղը և սերմը։
3.Որո՞նք են արմատի գործառույթները:

արմատը բույսը ամրացնում է հողին, նրանով բույսը հողից կլանում է ջուր և նրանում լուծված նյութեր, նրա միջոցով բույսը կարող է բազմանալ:

Տերմինանոց» նախագիծ

Խնդիրներ՝

  • Զանազան հետաքրքիր տերմինների ուսումնասիրություն,
  • Տարբեր մասնագիտությունների տերմինների քննություն,
  • Հանդիպումներ ծնողների հետ, ծանոթություն նրանց մասնագիտական տերմինաբանությանը:

Իրականացման ընթացքը՝

  • Նախագիծը քննարկում ենք սովորողների հետ:
  • Ծանոթանում ենք տերմինների աշխարհին, քննարկում, թե ինչ է տերմինը, ինչ յուրահատկություններ ունի:
  • Տեսանյութեր և ձայնագրություններ ենք պատրաստում տարբեր տերմինների մասին:
  • Ուսումնասիրում ենք մեզ հետաքրքրող ոլորտների տերմինները, դրանց ծագումնաբանությունը, առանձնահատկությունները:
  • Ծնողների հետ կազմակերպում ենք ընտանեկան հարցազրույցներ, որոնց ժամանակ նրանք ներկայացնում ենք իրենց մասնագիտությունը, մասնագիտական տերմինները:
  • Կազմում ենք կրթահամալիրային տերմինացանկ:
  • Նախագիծն ամփոփում ենք թիմային վիկտորինաներով:

Արդյունքներ՝

  • Ուսումնասիրություններ
  • Տեսանյութեր
  • Ձայնագրություններ

Учебная весна

ГЛАВА ПЕРВАЯ. ПОГОНЯ ЗА ДОБЫЧЕЙ


     Темный еловый лес стоял, нахмурившись, по обоим берегам скованной льдом
реки. Недавно пронесшийся ветер  сорвал с деревьев белый покров инея, и они,
черные, зловещие, клонились друг  к другу в надвигающихся сумерках. Глубокое
безмолвие  царило  вокруг.  Весь этот край,  лишенный признаков жизни  с  ее
движением, был так пустынен  и  холоден, что дух,  витающий над ним,  нельзя
было назвать даже духом  скорби. Смех,  но смех  страшнее  скорби,  слышался
здесь  --  смех  безрадостный, точно улыбка  сфинкса, смех, леденящий  своим
бездушием, как стужа.  Это извечная  мудрость --  властная, вознесенная  над
миром -- смеялась, видя тщету жизни, тщету  борьбы. Это была глушь -- дикая,
оледеневшая до самого сердца Северная глушь.
     И все  же что-то живое двигалось в ней и бросало ей вызов. По замерзшей
реке пробиралась упряжка ездовых собак. Взъерошенная шерсть их заиндевела на
морозе, дыхание застывало в воздухе и кристаллами  оседало  на шкуре. Собаки
были в кожаной упряжи, и кожаные постромки шли  от нее  к волочившимся сзади
саням.  Сани без полозьев,  из  толстой  березовой  коры, всей  поверхностью
ложились  на снег. Передок их был загнут кверху, как свиток, чтобы приминать
мягкие  снежные  волны, встававшие  им  навстречу.  На  санях  стоял  крепко
притороченный узкий, продолговатый  ящик.  Были там и другие  вещи:  одежда,
топор,  кофейник,  сковорода;  но  прежде  всего  бросался  в  глаза  узкий,
продолговатый ящик, занимавший большую часть саней.
     Впереди собак на широких лыжах с трудом  ступал человек. За  санями шел
второй. На санях, в ящике, лежал третий, для которого с земными трудами было
покончено, ибо Северная глушь одолела, сломила его, так что он не мог больше
ни двигаться, ни бороться. Северная глушь не любит движения. Она  ополчается
на жизнь, ибо жизнь есть движение, а Северная глушь стремится остановить все
то, что движется. Она замораживает воду, чтобы задержать ее бег к  морю; она
высасывает  соки  из дерева,  и его  могучее сердце коченеет от  стужи; но с
особенной  яростью и  жестокостью Северная глушь  ломает  упорство человека,
потому что человек  -- самое мятежное  существо  в мире, потому что  человек
всегда  восстает против ее воли,  согласно  которой всякое  движение в конце
концов должно прекратиться.
     И  все-таки впереди  и  сзади саней  шли два  бесстрашных и  непокорных
человека, еще  не  расставшиеся  с  жизнью.  Их одежда  была сшита из меха и
мягкой  дубленой  кожи.  Ресницы, щеки  и  губы  у  них  так  обледенели  от
застывающего  на воздухе дыхания, что под ледяной коркой не было видно лица.
Это   придавало  им   вид   каких-то   призрачных   масок,   могильщиков  из
потустороннего  мира,  совершающих  погребение  призрака.  Но  это  были  не
призрачные маски, а  люди, проникшие в страну скорби,  насмешки и безмолвия,
смельчаки, вложившие все свои  жалкие  силы в  дерзкий замысел  и задумавшие
потягаться с могуществом  мира, столь  же далекого, пустынного и чуждого им,
как и необъятное пространство космоса.
     Они шли молча, сберегая дыхание для  ходьбы. Почти осязаемое  безмолвие
окружало их со всех сторон. Оно давило на разум, как вода на большой глубине
давит на тело водолаза. Оно угнетало безграничностью и непреложностью своего
закона. Оно добиралось до самых сокровенных тайников их сознания, выжимая из
него,  как  сок из  винограда, все  напускное,  ложное, всякую  склонность к
слишком  высокой  самооценке, свойственную человеческой  душе, и  внушало им
мысль,  что  они всего лишь ничтожные,  смертные  существа,  пылинки, мошки,
которые прокладывают свой путь наугад, не замечая игры слепых сил природы.
     Прошел час, прошел другой.  Бледный свет короткого, тусклого дня  начал
меркнуть, когда  в окружающей  тишине пронесся слабый,  отдаленный  вой.  Он
стремительно взвился вверх, достиг  высокой ноты, задержался на  ней, дрожа,
но  не сбавляя силы,  а потом  постепенно замер.  Его можно было принять  за
стенание чьей-то погибшей души, если б в  нем  не слышалось угрюмой ярости и
ожесточения голода.
     Человек,  шедший впереди, обернулся, поймал взгляд  того, который  брел
позади саней, и они кивнули друг другу. И снова тишину, как иголкой, пронзил
вой. Они  прислушались, стараясь определить направление звука.  Он доносился
из тех снежных просторов, которые они только что прошли.
     Вскоре послышался ответный вой, тоже откуда-то сзади, но немного левее.
     --  Это ведь они за нами гонятся, Билл, -- сказал шедший впереди. Голос
его прозвучал хрипло и неестественно, и говорил он с явным трудом.
     -- Добычи у них мало, -- ответил его товарищ. -- Вот уже сколько дней я
не видел ни одного заячьего следа.
     Путники замолчали, напряженно  прислушиваясь к  вою, который  поминутно
раздавался позади них.
     Как только наступила темнота, они повернули собак к елям на берегу реки
и  остановились  на  привал.  Гроб, снятый  с  саней, служил  им  и столом и
скамьей. Сбившись в кучу по другую сторону костра, собаки рычали и грызлись,
но не выказывали ни малейшего желания убежать в темноту.
     -- Что-то они уж слишком жмутся к огню, -- сказал Билл.
     Генри,  присевший на корточки  перед костром, чтобы  установить на огне
кофейник с куском  льда, молча  кивнул. Заговорил он  только после того, как
сел на гроб и принялся за еду.
     --  Шкуру  свою берегут.  Знают,  что тут  их накормят, а там они  сами
пойдут кому-нибудь на корм. Собак не проведешь.
     Билл покачал головой:
     -- Кто их знает! Товарищ посмотрел на него с любопытством.
     -- Первый раз слышу, чтобы ты сомневался в их уме.
     -- Генри, -- сказал Билл, медленно разжевывая бобы, -- а ты не заметил,
как собаки грызлись, когда я кормил их?
     -- Действительно, возни было больше, чем всегда, -- подтвердил Генри.
     -- Сколько у нас собак. Генри?
     -- Шесть.
     -- Так вот... --  Билл  сделал паузу,  чтобы придать больше  веса своим
словам. -- Я тоже говорю, что у нас шесть  собак. Я взял шесть рыб из мешка,
дал каждой собаке по рыбе. И одной не хватило. Генри.
     -- Значит, обсчитался.
     -- У нас шесть собак, -- безучастно повторил Билл. -- Я взял шесть рыб.
Одноухому рыбы не хватило. Мне пришлось взять из мешка еще одну рыбу.
     -- У нас всего шесть собак, -- стоял на своем Генри.
     -- Генри,  -- продолжал Билл, -- я  не говорю, что все были собаки,  но
рыба досталась семерым.
     Генри перестал жевать, посмотрел через костер на собак и пересчитал их.
     -- Сейчас там только шесть, -- сказал он.
     -- Седьмая убежала, я  видел, -- со спокойной настойчивостью проговорил
Билл. -- Их было семь.
     Генри взглянул на него с состраданием и сказал:
     -- Поскорее бы нам с тобой добраться до места.
     -- Это как же понимать?
     --  А так, что от этой поклажи, которую  мы везем, ты сам не свой стал,
вот тебе и мерещится бог знает что.
     --  Я об этом уж думал,  -- ответил  Билл серьезно.  --  Как только она
побежала, я сразу взглянул на снег  и  увидел следы; потом сосчитал собак --
их было шесть. А следы -- вот они. Хочешь взглянуть? Пойдем -- покажу.
     Генри ничего ему не ответил  и молча  продолжал жевать. Съев  бобы,  он
запил их горячим кофе, вытер рот рукой и сказал:
     -- Значит, по-твоему, это...
     Протяжный тоскливый вой не дал ему договорить.
     Он  молча прислушался, а потом  закончил  начатую фразу,  ткнув пальцем
назад, в темноту:
     -- ...это гость оттуда?
     Билл кивнул.
     -- Как ни вертись, больше ничего не придумаешь. Ты же сам слышал, какую
грызню подняли собаки.
     Протяжный  вой слышался все чаще  и  чаще, издалека доносились ответные
завывания, -- тишина превратилась  в сущий ад.  Вой несся  со всех сторон, и
собаки в  страхе сбились в  кучу  так близко к костру, что  огонь чуть ли не
подпаливал им шерсть.
     Билл подбросил хвороста в костер и закурил трубку.
     -- Я вижу, ты совсем захандрил, -- сказал Генри.
     -- Генри... -- Билл задумчиво пососал трубку. -- Я все думаю. Генри: он
куда счастливее нас с тобой. -- И Билл постучал пальцем по гробу, на котором
они сидели. -- Когда мы умрем. Генри,  хорошо, если  хоть кучка камней будет
лежать над нашими телами, чтобы их не сожрали собаки.
     -- Да  ведь ни  у тебя, ни у меня нет  ни  родни, ни  денег, --  сказал
Генри.  -- Вряд ли нас  с  тобой  повезут хоронить в  такую даль, нам  такие
похороны не по карману.
     -- Чего  я никак не могу понять. Генри, это -- зачем  человеку, который
был у себя на родине не то лордом,  не то вроде этого и ему  не  приходилось
заботиться  ни  о  еде,  ни  о  теплых  одеялах,  -- зачем  такому  человеку
понадобилось рыскать на краю света, по этой богом забытой стране?..
     -- Да. Сидел бы дома, дожил бы до старости, -- согласился Генри.
     Его товарищ открыл было рот, но так ничего и не сказал. Вместо этого он
протянул руку  в темноту, стеной  надвигавшуюся на  них  со всех сторон.  Во
мраке  нельзя  было  разглядеть  никаких  определенных  очертаний; виднелась
только пара глаз, горящих, как угли.
     Генри молча  указал на вторую  пару и  на  третью.  Круг  горящих  глаз
стягивался около их стоянки. Время от времени какая-нибудь пара меняла место
или исчезала, с тем чтобы снова появиться секундой позже.
     Собаки  беспокоились все больше  и больше и  вдруг, охваченные страхом,
сбились  в кучу почти  у самого костра,  подползли  к людям и прижались к их
ногам. В  свалке одна собака попала в костер; она завизжала от боли и ужаса,
и в воздухе запахло паленой  шерстью. Кольцо  глаз на  минуту разомкнулось и
даже чуть-чуть отступило назад, но как  только собаки успокоились, оно снова
оказалось на прежнем месте.
     -- Вот беда. Генри! Патронов мало!
     Докурив трубку, Билл помог своему спутнику  разложить меховую постель и
одеяло  поверх еловых веток, которые он еще перед ужином  набросал на  снег.
Генри крякнул и принялся развязывать мокасины.
     -- Сколько у тебя осталось патронов? -- спросил он.
     -- Три, -- послышалось в  ответ. -- А надо бы триста.  Я бы им показал,
дьяволам!
     Он злобно погрозил кулаком в сторону  горящих глаз и стал устанавливать
свои мокасины перед огнем.
     --  Когда  только  эти морозы кончатся! -- продолжал  Билл. -- Вот  уже
вторую неделю все пятьдесят да пятьдесят градусов. И зачем только я пустился
в  это путешествие,  Генри!  Не нравится  оно мне.  Не  по  себе мне как-то.
Приехать  бы  уж поскорее,  и  дело с концом! Сидеть бы нам с тобой сейчас у
камина в форте Мак-Гэрри, играть в криббедж... Много бы я дал за это!
     Генри проворчал что-то  и стал укладываться. Он уже задремал, как вдруг
голос товарища разбудил его:
     -- Знаешь, Генри,  что меня  беспокоит? Почему собаки не  накинулись на
того, пришлого, которому тоже досталась рыба?
     -- Уж очень  ты стал беспокойный,  Билл, -- послышался сонный ответ. --
Раньше за  тобой этого не водилось. Перестань болтать, спи, а утром встанешь
как ни в чем не бывало. Изжога у тебя, оттого ты и беспокоишься.
     Они спали рядом, под одним одеялом, тяжело дыша во сне. Костер потухал,
и круг горящих глаз, оцепивших стоянку, смыкался все теснее и теснее.
     Собаки  жались одна к другой, угрожающе рычали, когда какая-нибудь пара
глаз подбиралась  слишком  близко.  Вот они  зарычали  так громко,  что Билл
проснулся. Осторожно, стараясь не разбудить товарища, он вылез из-под одеяла
и  подбросил хвороста в костер. Огонь  вспыхнул ярче, и кольцо глаз подалось
назад.
     Билл  посмотрел  на сбившихся  в кучу  собак,  протер  глаза, вгляделся
попристальнее и снова забрался под одеяло.
     -- Генри! -- окликнул он товарища. -- Генри!
     Генри застонал, просыпаясь, и спросил:
     -- Ну, что там?
     -- Ничего, -- услышал он, -- только их опять семь. Я сейчас пересчитал.
     Генри встретил  это известие ворчанием, тотчас же перешедшим  в храп, и
снова погрузился в сон.
     Утром  он проснулся первым и разбудил товарища. До  рассвета оставалось
еще часа  три,  хотя было  уже  шесть  часов утра.  В темноте  Генри занялся
приготовлением завтрака, а  Билл  свернул  постель  и стал укладывать вещи в
сани.
     -- Послушай, Генри, -- спросил он вдруг, -- сколько, ты говоришь, у нас
было собак?
     -- Шесть.
     -- Вот и неверно! -- заявил он с торжеством.
     -- Опять семь? -- спросил Генри.
     -- Нет, пять. Одна пропала.
     -- Что  за дьявол! -- сердито  крикнул  Генри, и, бросив стряпню, пошел
пересчитать собак.
     -- Правильно, Билл, -- сказал он. -- Фэтти сбежал.
     -- Улизнул так быстро, что и не заметили. Пойди-ка сыщи его теперь.
     -- Пропащее дело, -- ответил Генри. -- Живьем слопали. Он, наверное, не
один раз взвизгнул, когда эти дьяволы принялись его рвать.
     -- Фэтти всегда был глуповат, -- сказал Билл.
     -- У самого глупого пса все-таки хватит ума не идти на верную смерть.
     Он оглядел остальных собак, быстро оценивая в уме достоинства каждой.
     -- Эти умнее, они такой штуки не выкинут.
     -- Их от костра и палкой не отгонишь, --  согласился Билл.  -- Я всегда
считал, что у Фэтти не все в порядке.
     Таково было надгробное слово, посвященное собаке,  погибшей на Северном
пути,  --  и  оно  было ничуть  не скупее многих  других  эпитафий  погибшим
собакам, да, пожалуй, и людям.

Ապրիլի 3-7

Մեծ Հայքի թագավորությունը Արտավազդ 2-րդ օրոք։

2․ Արտաշեսյան Վերջին գահակալները։ /դասագիրք — էջ 105-112/

Տե՛ս նաև՝ https://www.youtube.com/watch?v=uXgJ4TKz3ns

Կատարել առաջադրանքները՝

  1. Ներկայացրե՛ք Կրասոսի արշավանքը Արևելք և Արտավազդ 2-րդի դիրքորոշումը։
  2. Արտավազդ Բ (հին հունարեն՝ Αρταβάσδης της Αρμενίας, մ.թ.ա. 1-ին դար, Մեծ Հայք — մ. թ. ա. 31[1] կամ մ. թ. ա. 34[2], Ալեքսանդրիա[2]), Մեծ Հայքի թագավորությանարքայից արքա[3]Արտաշեսյանների հարստությունից, որը կառավարել է մ.թ.ա. 55-մ.թ.ա. 34 թվականներին։ [4]։ Հայոց գահը ժառանգել է հորից՝ Տիգրան Մեծից[5], որի օրոք ստեղծվել էր Հայկական աշխարհակալություն։
  3. Ի՞նչ ընթացք ունեցավ Անտոնիոսի արշավանքը։
  4. Անտոնիոսի պարթևական արշավանք, Հռոմեական հանրապետության եռապետ Մարկոս Անտոնիոսի նախաձեռնությամբ կազմակերպված արշավանք Պարթևստանի դեմ՝ Միջագետքում և Ատրպատականում հաստատվելու համար[5]։ Տեղի է ունեցել մ.թ.ա. 40 — մ.թ.ա. 33 թվականներին։ Նախահարձակ են եղել պարթևները մ.թ.ա. 40 թվականին, որից երկու տարի անց վերականգնվել է Հռոմեական հանրապետության սահմանը։ Այդքանով ավարտվել են հռոմեացիների հաջողությունները։
  5. Հին հույն պատմիչ Պլուտարքոսը և Դիոն Կասիոսը ի՞նչ վկայություններ ունեն Արտավազդ 2-րդ մասին։
  6. Արտավազդ Բ (հին հունարեն՝ Αρταβάσδης της Αρμενίας, մ.թ.ա. 1-ին դար, Մեծ Հայք — մ. թ. ա. 31[1] կամ մ. թ. ա. 34[2], Ալեքսանդրիա[2]), Մեծ Հայքի թագավորությանարքայից արքա[3]Արտաշեսյանների հարստությունից, որը կառավարել է մ.թ.ա. 55-մ.թ.ա. 34 թվականներին։ [4]։ Հայոց գահը ժառանգել է հորից՝ Տիգրան Մեծից[5], որի օրոք ստեղծվել էր Հայկական աշխարհակալություն
  7. Ինչո՞վ է նշանավորվել Արտաշես 2-րդի կառավարումը։
  8. Արտավազդ Բ (հին հունարեն՝ Αρταβάσδης της Αρμενίας, մ.թ.ա. 1-ին դար, Մեծ Հայք — մ. թ. ա. 31[1] կամ մ. թ. ա. 34[2], Ալեքսանդրիա[2]), Մեծ Հայքի թագավորությանարքայից արքա[3]Արտաշեսյանների հարստությունից, որը կառավարել է մ.թ.ա. 55-մ.թ.ա. 34 թվականներին։ [4]։ Հայոց գահը ժառանգել է հորից՝ Տիգրան Մեծից[5], որի օրոք ստեղծվել էր Հայկական աշխարհակալություն
  9. Ովքեր էին վերջին Արտաշեսյան գահակալները։
  10. Արտավազդ Բ (հին հունարեն՝ Αρταβάσδης της Αρμενίας, մ.թ.ա. 1-ին դար, Մեծ Հայք — մ. թ. ա. 31[1] կամ մ. թ. ա. 34[2], Ալեքսանդրիա[2]), Մեծ Հայքի թագավորությանարքայից արքա[3]Արտաշեսյանների հարստությունից, որը կառավարել է մ.թ.ա. 55-մ.թ.ա. 34 թվականներին։ [4]։ Հայոց գահը ժառանգել է հորից՝ Տիգրան Մեծից[5], որի օրոք ստեղծվել էր Հայկական աշխարհակալություն